دستگاه های ریتمیک-ریتمیک مقام لار RITMIK MUĞAMLAR

آیا "عبارت موسیقی سنتی ایرانی" درست استفاده می شود؟
بخشی از موسیقی مقامی(سنتی) بدون ریتم اجرا میشود.اگراجرای این بخش توسط خواننده همراهی شود آنرا اصطلاحا" آواز خوانی وبا ردیف خوانی" مینامند
شعر: موغام (بختیار وهاب زاده):
دفن ائدین سیز منی زابل سه گاهین مایه سینه
دییرم ، بلکه منی، بیر گون اویاندیردی موغام .....
ریتمیک موغامدا ،نرمال موغاملا فرقی لی اولاراق بوقید اتدیگیمیز ایکی حییصه آیری-آیری یوخ، بلکه بیر یئرده وگوجلو بیر ریتم ایلن ایفا اولونور.
ویدیو:هیراتی وقاراباغ شکسته سی

ریتمیک موقاملار                                

RITMIK  MUĞAMLAR

توضیح:

ابتدا لازم است توضیح مختصری در ارتباط با عبارت"موسیقی سنتی ایرانی" داشته باشیم.

عبارت"موسیقی سنتی ایرانی" اگرشامل موسیقی اتنیک های مختلف ساکن سرزمین ایران نیز می بود ،استفاده اش بلا اشکال مینمود واما نیک میدانیم که بعضی رسانه ها ومحافل هنوزفقط موسیقی منحصرا فارسی(تاج اصفهانی وقمر وملوک ضرابی ومرضیه ودلکش وشجریان و...)را موسیقی سنتی ایرانی می نامند وگویا موسیقی لری وکردی وآذربایجاتی وبلوچی و....ایرانی نیستند.به نظر من استفاده از موسیقی فارسی درکنار موسیقی کردی و.لری و... ودر تهایت جمع همگی آنها با عبارت موسیقی ایرانی شاید بهتر باشد.

آواز

بخشی از موسیقی مقامی(سنتی) بدون ریتم اجرا میشود.اگراجرای این بخش توسط خواننده همراهی شود آنرا اصطلاحا" آواز خوانی وبا ردیف خوانی" مینامند.دراین بخش معمولا آلات ریتم مثل دایره،تنبک ونقاره وطبل و..در حالت استراحت هستند(البته بعضا ریتم سنگین ¾ و4/4... بصورت کم محسوس اجرا میشود) . وبیشترین تمرکز روی آواز خواننده ویا تکنوازی ها هست.زنگوله ها ویا چهچه زدن ها بیشتر در این بخش اجرا میشود. بکار گیری کلام وجملات کامل وشعردر این بخش (به اندازه ترانه وتصنیف) ضرورت ندارد ومعمولااجرا وشنیدن ودرک آنها واضح نیست.این بخش بیشتر توسط آفایان اجرا شده است وخانم ها(مخصوصا بین فارس زبان ها) کمتر هنرنمایی کرده اند وآنها بنام بانوی آواز معروف هستند.

تصنیف

این بخش حتما دارای ریتم بوده وهمراهی خواننده حتما با کلام ویا شعرهمراه هست.وبه این خاطر ترانه سرایی وترانه خوانی بیشتر بکار گرفته میشود.این بخش با بخش قبلی هماهنگ ودر یک دستگاه وگوشه اجرا میشود.دراین بخش اکثرا خواننده ونوازنده ها از یک ملودی مشترک استفاده میکنند(منهای ترانه های هارمونیک)

اگر قرار باشد یک دستگاه بصورت کامل شامل پیش درآمد ومایه دستگاه وگوشه های مربوطه اجراشود مطمعنا آواز وتصنیف های مرتبط به هرکدام از آن گوشه هانیز در کنار هم اجرا میشود.

مقامات ریتمیک

در مقامات ریتمیک برعکس مورد بالا.گروه نوازندگان باریتمی قوی همراهی میشوند وآهنگی از متن دستگاه مربوطه را اجرا میکنند و اما خواننده آواز خوانی میکند نه تصنیف خوانی و اگر دقت شود یک ملودی مشترک بین آنها دنبال نمیشود و آواز خوان بی کلام ویا با کلام وشعری کم محسوس، مایه اصلی آن دستگاه یا گوشه را میخواند.به زبان ساده تر انگار نوازنده ها مایه مقامی را به شکل تصنیف اجرا میکنند وخواننده آواز هماهنگ با مایه آن تصنیف را میخواند.

نمونه های زیر از مسابقات مقام چند روزپیش باکو که توسط نوآموزان موسیقی اجرا شده است میباشد و هردومفامات ریتمیک هستند(هراتی وقاراباغ شکسته سی)

توضیح بسیار مختصری در حد حوصله دوستان بود.اگرعلاقمندان نیازبه توضیح بیشتر( در حد دانسته های اندک بنده)داشته باشند کامنت بزارن خدمت هستم

=============

نرمال موغام

سنتی موسیقیمیزده بیر نئچه بولوملر( حیصه لر) ریتمسیز اجرا اولار،بورادا ریتم آلتلری :قاوال،ناقارا ، و...ایشلنمیر، باشقا آلتلر ریتمسیز موسیقی دستگاه لارین برداشت ،مایه وگوشه لرین (خواننده سیز یا خواننده ایلن بیر یئرده) اجرا ائدیرلر.بو حیصه ده سوز وشعر ،گره ک دییل و عمومیتله آیدین شکلیده اجرا اولماز و زنگوله لر آرسیندا یاخشی آنلاشیلماز.بورادا خواننده ،تار یا کامانچا "سولو"کیمی ایفا اولونار.

باشقا بولملرده : تصنیف لر ،ماهنی لار ،دییرنگه لر(رینگ ها) واویون هاوالاری، گوجلو ریتم لرله ایفا اولونور. ماهنی لاردا سوز وشعر گرگدیر.وعمومیتله چالیقیچیلار(آنسامبول) وخواننده بیر ملودی نی بیرلیکده ایفا ائدیرلر.(هارمونیک ماهنی لاری نظره آلماساق).

بو ایکی حیصه بیر دستگاه ویا بیر گوشه ایچینده ایفا اولونمالی دیر.

ریتمیک موغام

-------

ریتمیک موغامدا ،نرمال  (معمولی) موغاملا فرقی لی اولاراق بوقید اتدیگیمیز ایکی حییصه آیری-آیری یوخ، بلکه بیر یئرده وگوجلو بیر ریتم ایلن ایفا اولونور.خواننده وچالیقیچیلارمشترک بیر ملودینی ایفا ائدمیرلر ، خواننده آواز اوخویور ،سوزلری وشعری چوخ  آیدین دییل وماهنی لار کیمی ریتم لره تام(مطلق) شکلینده  باغلی دییل.آمما چالیقیچیلار ماهنی کیمی ملود یلری گوجلو وزنگین شکیلده ایفا ائدیرلر.

ریتمیک مقام لار
1 - حیراتی  (راست )
2- سمای شمس (شور )
3- منصوریه ( چهارگاه )
4- اوشاری ( شور- بایات کرد )
5- کرد افشاری ( شور- بایات )
6- آرازباری ( شور )
7- مانی آرازباری (شور )
8- قاراباغ شکسته سی ( سه گاه)   

( متن ترکی وفارسی ترجمه دقیق همدیگر نیستند)

1-قارباغ شکسته سی

blob:https://web.telegram.org/de7ff705-815d-40b7-8ef0-e...

2-هیراتی

blob:https://web.telegram.org/47141c54-e053-4a69-a5a1-c...

 

 

شعر موغام (بختیار وهاب زاده)

داش اورکلرده یانیب داشلاری سیندیردی موغام

حاققا دوشمن اولانی حاققا تاپیندیردی موغام

نه گومان ایله میسن اونداکی طیلسیم لری سن

"کورو1 آهی ایله قوروتدو "، "سالی2 یاندیردی" موغام

اونون هر گوشه سی بیر خاطیره ، بیر جانلی کیتاب

کئچیلن یوللاری هردن بیزه آندیردی موغام

سو چیلر کین لی اورکلرده غضب تونقالینا

نئچه قصدین  اونونو کسدی ، دایاندیردی موغام

 

اویادیب یادداشی ، وجدانی اوتاندیردی موغام

دفن ائدین سیز منی زابل سه گاهین مایه سینه

دییرم ، بلکه منی، بیر گون اویاندیردی موغام

چوخ کیتاب لار اوخودوم ، ظن ائله دیم بختیارام

منه چوخ مطلبی آهسته قاندیردی موغام

 

 

 

====================

Daş ürəklərdə yanıb daşları sındırdı muğam.

Haqqa düşmən olanı haqqa tapındırdı muğam.

 

Nə güman eyləmisən ondakı tilsimləri sən,

“Kürü ahıyla qurutdu”, “Salı yandırdı” muğam.

 

Onun hər guşəsi bir xatirə, bir canlı kitab,

Keçilən yolları hərdən bizə andırdı muğam.

 

Su çilər kinli ürəklərdə qəzəb tonqalına,

Neçə qəsdin önünü kəsdi, dayandırdı muğam.

 

O, ürək yanğısı, göz yaşları, bir çəngə bulud,

Oyadıb yaddaşı, vicdanı utandırdı muğam.

 

Dəfn edin siz məni Zabul segahın mayəsinə,

Deyirəm, bəlkə, məni bir gün oyandırdı muğam.

 

Çox kitablar oxudum, zənn elədim bəxtiyaram,

Mənə çox mətləbi ahəstə qandırdı muğam.

 

 

 

 

 

انتشار از: 

دیدگاه‌ها

تصویر احمد اسماعیلی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
سیز ده ساغ اولون
ایگید اولان آیری دوشمز ائلبندن
لاچبن اولان سونا وئرمز گولیندن
تصویر احمد اسماعیلی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
سیز ده ساغ اولون
ایگید اولان آیری دوشمز ائلبندن
لاچبن اولان سونا وئرمز گولیندن

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
آدم بدبخت چه دلخوشی هایی دارد !
در قطب شمال نشسته ، و از راه رفتن و نماز خواندن اردغان و نی چوپان ازبک و مغول لذت میبرد.و افتخار میکند.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
آقای اسماعیلی و ائلیار عزیز... خیلی ممنون از زحمات شما... دوستان همانطور که اطلاع دارید مسابقات موغام که در آزربایجان در حال جریان است , پنجمین هفته را گذراند. در این هفته آقای ( مــــجیـــد عصــــری ) از تبریز با کسب 70 امتیاز , یعنی بالاترین امتیاز به مرحله بعدی راه یافت. ما دوستدار فرهنگ و هنر, موفقیّتهای بیشتری را برای این هنرمند عزیز آرزومندیم.
تصویر آ. ائلیار

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
جانم، بستگی به امکان و سلیقه نویسنده دارد. ولی اینکه کل مطلب برای خواننده روشن است شاید کافی باشد.
گاها برای اینکه تمام پیام به خواننده ی نا آشنا با زبان دیگر برسد متن ترجمه می شود. ولی در کل امکان برگردان بسیار سخت است. با توجه به اینکه ترجمه خود نیز هنر دیگری ست. انتظار اینکه همه چیز و همیشه ترجمه شود چندان عملی نیست.
به خصوص اینکه ترجمه ی شعر شاعری چون بختیار کار کارستان است.
تصویر احمد اسماعیلی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
سلام ائلیار عزیز.شعر موغام را اضافه کردم ،باید آنهم ترجمه بشه ؟
تصویر آ. ائلیار

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
اسماعیلی عزیز،
دست شما درد نکند که مطلب را دو زبان تهیه کرده اید. و با نثر روان ترکی.
در تهیه ی متنهای دو زبانه تا بحال تجربه های زیر در همین صفحات ارائه شده است:
1- بله، متن فارسی و ترکی گاها عین همدیگر نیستند و تنها یگانگی کلیت متن را می رسانند.
2- گاهی هم دو متن برگردان تقریبا دقیق یکدیگر اند.
3- گاهی هم در متن فارسی ، خلاصه ی متن ترکی، در یک یا چند پاراگراف آمده است.
4- گاهی هم یک متن به دو زبان نوشته و ارائه شده است. اما مفهوم کلی تقریباً یکی بوده است. کمی متفاوت با حالت یک.
بهرحال نسبت به سلیقه و امکان ، تجارب مختلفی انجام گرفته است.
باز هم ممنون از زحمتهای فرهنگی شما.

افزودن نظر جدید

لطفا نظر خودتان را فقط یک بار بفرستید. کامنتهای تکراری بطور اتوماتیک حذف می شوند و امکان انتشار آنها وجود ندارد.

CAPTCHA ی تصویری