سه‌شنبه 19 آبان 1405 - Tuesday, 10 November 2026

هوش مصنوعی؛ تهدید دانایی یا فرصتی برای گسترش آگاهی؟

هوش مصنوعی؛ تهدید دانایی یا فرصتی برای گسترش آگاهی؟

 

توهم دانایی یا دموکراتیزه شدن دانش و قدرت بیان؟

 

در ماه‌های اخیر، در شبکه‌های اجتماعی نوشته‌هایی می‌بینم که استفاده از هوش مصنوعی را نشانه‌ای از توهم دانایی معرفی می‌کنند. برخی می‌نویسند کسانی که پاسخ پرسش‌های خود را از هوش مصنوعی می‌گیرند، به‌تدریج تصور می‌کنند خودشان نیز باهوش‌تر و آگاه‌تر شده‌اند. عده‌ای هم معتقدند هوش مصنوعی به‌سرعت در حال گسترش توهم دانایی است.

من خطر چنین برداشتی را انکار نمی‌کنم. هوش مصنوعی می‌تواند به انسان پاسخ‌های روان، منظم و ظاهراً علمی بدهد، بی‌آنکه همه آن پاسخ‌ها درست یا قابل اعتماد باشند. کسی که بدون بررسی و شناخت، هر آنچه را دریافت می‌کند می‌پذیرد، ممکن است به دانشی سطحی و تصوری نادرست از توانایی‌های خود برسد. اما آیا این تمام واقعیت است؟ آیا استفاده از یک ابزار جدید برای تحقیق، یادگیری، تحلیل و بیان اندیشه را باید به معنای توهم دانایی دانست؟

به نظر من، برای قضاوت درست باید میان دانستن، فهمیدن و توانایی بیان کردن تفاوت قائل شویم.

دانایی فقط توانایی خوب نوشتن نیست

سال‌ها در فضای مجازی شاهد بوده‌ایم که افراد به دلیل تسلط بر زبان، نگارش ادبی و توانایی تنظیم جملات، فرصت بیشتری برای طرح دیدگاه‌های خود داشته‌اند. در مقابل، افراد بسیاری با وجود برخورداری از تجربه، دانش، ایده و حتی راهکارهای عملی، به دلیل ضعف در نگارش نمی‌توانستند افکار خود را به‌درستی به دیگران منتقل کنند.

این افراد الزاماً حرف کمتری برای گفتن نداشتند. مشکل آن‌ها گاهی فقط این بود که نمی‌توانستند آنچه را در ذهن دارند، در قالب متنی منسجم و قابل فهم ارائه کنند.

هوش مصنوعی این محدودیت را تا اندازه زیادی کاهش داده است. امروز کسی که ایده‌ای مشخص یا راهکاری برای حل یک مشکل دارد، می‌تواند با کمک این فناوری آن را به متنی روشن و منظم تبدیل کند. دیگر ضعف در دستور زبان، نشانه‌گذاری یا مهارت‌های ادبی نباید مانع حضور فکری و اجتماعی او شود.

به بیان ساده، هوش مصنوعی فاصله میان داشتن یک اندیشه و توانایی بیان آن را کمتر کرده است.

این تحول اهمیت زیادی دارد. توانایی نوشتن و توانایی اندیشیدن دو مهارت مرتبط، اما متفاوت هستند. ممکن است فردی نویسنده توانمندی باشد، اما در تحلیل یک مسئله یا ارائه راهکار عملی موفق نباشد. در مقابل، ممکن است فرد دیگری قدرت تحلیل و تجربه ارزشمندی داشته باشد، اما نتواند افکار خود را به شکل مناسبی بنویسد. هوش مصنوعی می‌تواند به گروه دوم کمک کند تا دیدگاه‌هایشان را با دیگران در میان بگذارند.

هوش مصنوعی؛ از تولید محتوا تا یادگیری و حل مسائل

تجربه شخصی من نشان می‌دهد که ظرفیت این فناوری بسیار فراتر از تنظیم و ویرایش نوشته‌هاست.

من در حوزه تخصصی خودم، یعنی فناوری اطلاعات، برنامه‌نویسی و سیستم‌سازی، به‌طور جدی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنم. در طراحی و توسعه نرم‌افزارها، وب‌سایت‌ها، اپلیکیشن‌ها و خودکارسازی فرایندهای کاری، این فناوری به یکی از ابزارهای مهم کارم تبدیل شده است. در زمینه‌هایی مانند امور مالی، مالیاتی، مدیریت اطلاعات و اتوماسیون اداری نیز از آن برای طراحی و اجرای راهکارهای عملی کمک می‌گیرم.

در طول فعالیت حرفه‌ای خود برنامه‌های متعددی طراحی و پیاده‌سازی کرده‌ام. اکنون هوش مصنوعی در بسیاری از این پروژه‌ها نقش یک دستیار فنی و پژوهشی را دارد. من مسئله را تعریف می‌کنم، نیازمندی‌ها را مشخص می‌کنم، راهکارها را بررسی می‌کنم و نتیجه را می‌آزمایم. مسئولیت انتخاب راه‌حل و عملکرد نهایی برنامه نیز بر عهده خودم است.

این تجربه به من نشان داده است که هوش مصنوعی فقط سرعت انجام کارها را افزایش نمی‌دهد، بلکه امکان اجرای ایده‌هایی را فراهم می‌کند که پیش از این به زمان، نیروی انسانی یا تخصص‌های بیشتری نیاز داشتند. کسی که ایده‌ای برای حل یک مشکل دارد، امروز می‌تواند با کمک این فناوری فاصله میان ایده و اجرای آن را کوتاه‌تر کند.

همین ظرفیت در حوزه یادگیری نیز وجود دارد. برای مثال، فردی ممکن است ابتدا درباره تفاوت سوسیالیسم و سوسیال‌دموکراسی پرسشی ساده مطرح کند و سپس درباره تاریخ این اندیشه‌ها، تجربه احزاب، نظام‌های رفاهی و سیاست‌های اقتصادی آن‌ها اطلاعات بیشتری بخواهد. اگر پاسخ‌ها را بررسی کند، پرسش‌های تکمیلی مطرح کند و دیدگاه‌های مختلف را با یکدیگر مقایسه کند، در واقع وارد یک فرایند یادگیری شده است.

من در فضای مجازی تغییراتی را نیز مشاهده کرده‌ام. برخی افرادی که پیش‌تر نوشته‌هایشان از نظر انسجام، استدلال و رعایت اصول گفت‌وگوی محترمانه ضعف داشت، اکنون با کمک هوش مصنوعی مطالب منظم‌تر و مستدل‌تری منتشر می‌کنند. به نظر من، این تغییر را نباید صرفاً بهتر شدن ظاهر نوشته‌ها دانست. ممکن است این افراد در جریان تنظیم مطالب، با شیوه‌های استدلال، مفاهیم سیاسی و اجتماعی و ضرورت ارائه دلیل و مستندات نیز آشنا شوند.

البته دریافت پاسخ به‌تنهایی به معنای یادگیری نیست. یادگیری زمانی شکل می‌گیرد که فرد درباره پاسخ‌ها فکر کند، آن‌ها را به چالش بکشد، صحتشان را بررسی کند و بتواند آموخته‌های خود را با درک و استدلال خودش توضیح دهد.

یک تجربه شخصی برای بررسی تأثیر هوش مصنوعی

علاقه من به شناخت تأثیرات این فناوری، تنها به استفاده روزمره از آن محدود نمانده است. در همین راستا، وب‌سایتی طراحی کرده‌ام که هدف آن بررسی و برآورد میزان استفاده احتمالی از هوش مصنوعی در نوشته‌هاست.

این ابزار را رایگان در اختیار عموم قرار داده‌ام. هدفم مچ‌گیری از نویسندگان، زیر سؤال بردن اعتبار مطالب یا متهم کردن کسی به استفاده از هوش مصنوعی نیست. این پروژه را با انگیزه تحقیق و بررسی روند گسترش این فناوری در فرهنگ نوشتاری جامعه آغاز کرده‌ام. می‌خواهم از طریق ارزیابی نوشته‌ها، تغییرات شیوه نگارش و میزان تأثیر هوش مصنوعی بر تولید و انتشار محتوا را بهتر بشناسم.

البته این ابزار هنوز کامل نیست و ممکن است در ارزیابی نوشته‌ها خطا کند. تشخیص قطعی اینکه یک متن را انسان نوشته یا هوش مصنوعی تولید کرده است، کار ساده‌ای نیست و نتایج چنین ابزارهایی را نباید مدرک قطعی درباره نویسنده یک متن تلقی کرد. خودم نیز این محدودیت‌ها را می‌شناسم و در حال اصلاح اشکالات و توسعه امکانات آن هستم.

علاقه‌مندان می‌توانند به‌صورت رایگان از این سامانه استفاده کنند:

سامانه بررسی و ارزیابی نوشته‌ها

https://inspect.ai-practice.net/

امیدوارم با توسعه این پروژه و بررسی نتایج آن، بتوانم سهم کوچکی در شناخت بهتر تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ نوشتاری و ارتباطات اجتماعی داشته باشم.

مرز میان کمک گرفتن و توهم دانایی

در این بحث باید یک نکته را جدی بگیریم. هوش مصنوعی ممکن است اطلاعات نادرست ارائه کند، منابعی را اشتباه معرفی کند یا درباره موضوعی با اطمینان پاسخ دهد که در واقع از دقت کافی برخوردار نیست. بنابراین، اعتماد بی‌چون‌وچرا به پاسخ‌های آن می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

اما این مشکل مختص هوش مصنوعی نیست. پیش از پیدایش این فناوری نیز افرادی با مطالعه چند کتاب، شنیدن چند سخنرانی یا خواندن چند مقاله تصور می‌کردند بر یک موضوع تسلط کامل دارند. تفاوت امروز در سرعت، گستردگی و سهولت دسترسی به اطلاعات است.

به نظر من، تفاوت اساسی میان استفاده درست و نادرست از هوش مصنوعی در همین‌جاست.

یک نفر از آن می‌خواهد به جای او فکر کند، پاسخ‌ها را بدون بررسی می‌پذیرد و متنی را که دریافت کرده، نشانه تخصص و دانش خود می‌داند. فرد دیگری با ایده، پرسش و مسئله مشخص به سراغ آن می‌رود، پاسخ‌ها را بررسی می‌کند، دیدگاه‌های مختلف را می‌سنجد و برای پیدا کردن ایرادهای احتمالی در استدلال‌هایش از آن کمک می‌گیرد.

این دو نوع استفاده را نباید یکسان دانست.

هوش مصنوعی می‌تواند ابزار قدرتمندی برای یادگیری و پژوهش باشد، اما جایگزین تفکر انتقادی، تجربه و قضاوت انسانی نمی‌شود. هرچه توانایی این فناوری بیشتر می‌شود، ضرورت بررسی منابع، سنجش اطلاعات و پذیرش مسئولیت محتوای منتشرشده نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

نویسندگی در حال تغییر است، نه اینکه اندیشه بی‌اهمیت شده باشد

به نظر من، یکی از تغییرات مهمی که هوش مصنوعی در جامعه ایجاد کرده، دگرگونی جایگاه مهارت‌های نوشتاری است.

در گذشته، تسلط بر نگارش و توانایی ارائه متنی ادبی و منسجم، امتیاز مهمی برای حضور در فضای عمومی به شمار می‌رفت. امروز بخش قابل توجهی از این توانایی با کمک هوش مصنوعی در دسترس عموم قرار گرفته است. در نتیجه، صرفاً خوب نوشتن دیگر نمی‌تواند تنها معیار تمایز یک نویسنده باشد.

این به معنای بی‌ارزش شدن نویسندگی نیست. اتفاقاً وقتی تنظیم و ویرایش متن آسان‌تر می‌شود، اهمیت اندیشه مستقل، تجربه، خلاقیت، قدرت تحلیل و مسئولیت‌پذیری نویسنده بیشتر نمایان می‌شود.

ارزش یک نوشته را نباید فقط از روی زیبایی جمله‌ها سنجید. باید دید چه اندیشه‌ای پشت آن قرار دارد، استدلال‌ها تا چه اندازه معتبرند و نویسنده چقدر به محتوایی که منتشر می‌کند آگاهی و تسلط دارد.

به همین دلیل، من ترجیح می‌دهم به جای تمرکز بر اینکه چه کسی متن را نوشته یا ویرایش کرده است، درباره کیفیت اندیشه و اعتبار محتوای آن صحبت کنیم.

نباید از ترس انتقاد، فرصت یادگیری را از خودمان بگیریم

من شخصاً از هوش مصنوعی برای تحقیق، بررسی موضوعات، تنظیم نوشته‌ها و پیدا کردن ایرادهای احتمالی در استدلال‌هایم استفاده می‌کنم. برایم مهم است که بتوانم یک موضوع را از زوایای مختلف بررسی کنم و اگر متوجه اشتباه خود شدم، آن را اصلاح کنم.

هوش مصنوعی برای من جایگزین اندیشه نیست، بلکه ابزاری برای بهتر اندیشیدن، یادگیری بیشتر و بهتر بیان کردن دیدگاه‌هایم است.

معتقدم هیچ‌کس نباید به دلیل ضعف در نگارش یا نگرانی از اینکه دیگران نوشته‌اش را به استفاده از هوش مصنوعی نسبت دهند، از نوشتن و مشارکت در گفت‌وگوهای اجتماعی صرف‌نظر کند. اگر کسی تجربه‌ای ارزشمند، ایده‌ای تازه یا راهکاری برای حل یک مشکل دارد، چرا باید ناتوانی در تنظیم جملات مانع انتقال آن به دیگران شود؟

در عین حال، استفاده از هوش مصنوعی نباید بهانه‌ای برای پذیرفتن مسئولیت‌ناپذیرانه مطالب منتشرشده باشد. هرکس محتوایی را با نام خود منتشر می‌کند، باید مسئولیت آن را بپذیرد، درباره صحت اطلاعات حساس باشد و آمادگی پاسخ‌گویی و اصلاح اشتباهاتش را داشته باشد.

به جای تحقیر کسانی که از این فناوری استفاده می‌کنند، بهتر است فرهنگ استفاده درست از آن را گسترش دهیم. باید یاد بگیریم پرسش‌های دقیق‌تری مطرح کنیم، پاسخ‌ها را راستی‌آزمایی کنیم، منابع را بشناسیم و به دیدگاه‌های متفاوت گوش دهیم.

من جامعه‌ای را ترجیح می‌دهم که در آن افراد بیشتری فرصت فکر کردن، یاد گرفتن، نقد کردن و بیان دیدگاه‌های خود را داشته باشند؛ حتی اگر برای انتقال بهتر اندیشه‌هایشان از هوش مصنوعی کمک بگیرند.

دانایی به معنای ادعای دانستن همه چیز نیست. به نظر من، دانایی از جایی آغاز می‌شود که انسان محدودیت‌های شناخت خود را بپذیرد، برای فهم بهتر تلاش کند و در برابر نقد و اصلاح اشتباهاتش گشوده باشد.

هوش مصنوعی می‌تواند این مسیر را هموارتر کند، اما مسئولیت اندیشیدن همچنان بر عهده انسان است.

اسماعیل مرادی

 

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمی‌کند.

اسماعیل مرادی

تصویر

تصویر

تصویر

دیدگاه‌ها

اسماعیل مرادی
اسماعیل مرادی

عنوان مقاله:
پاسخ به جناب کردی

جناب کردی گرامی، از توضیحات شما سپاسگزارم. من هم با بخش مهمی از دیدگاه شما موافقم. هوش مصنوعی می‌تواند ابزار بسیار مفیدی برای منظم کردن اندیشه‌ها، تقویت استدلال و بیان روشن‌تر دیدگاه‌های ما باشد، اما کیفیت پاسخی که دریافت می‌کنیم، به میزان دقت و کامل بودن اطلاعاتی بستگی دارد که در اختیارش می‌گذاریم.

نکته‌ای که من در نوشته خودم بر آن تأکید داشتم، این بود که استفاده از هوش مصنوعی فقط به اصلاح نگارش محدود نمی‌شود. این ابزار می‌تواند فرصتی برای یادگیری، آشنایی با دیدگاه‌های دیگر و حتی بازنگری در قضاوت‌های خودمان فراهم کند. البته تصمیم نهایی و مسئولیت آنچه منتشر می‌کنیم، همچنان با خود ماست.
به باور من، اگر استفاده از این فناوری به گفت‌وگوهای سنجیده‌تر، استدلال‌های روشن‌تر و کاهش توهین و پرخاشگری در فضای مجازی کمک کند، باید از آن استقبال کرد.
جناب کردی، این برداشت شما درباره نحوه استفاده من از هوش مصنوعی و ارائه اطلاعات یک‌سویه، با واقعیت همخوانی ندارد. من در پاسخ به نقدها، خودم را موظف نمی‌دانم به تمام مطالبی که منتقد مطرح می‌کند پاسخ بدهم. فقط به نکاتی می‌پردازم که مستقیماً به موضوع نوشته من مربوط است و اگر نقدی خارج از چارچوب بحث باشد، ممکن است اساساً پاسخی به آن ندهم. این انتخاب به معنای نادیده گرفتن بخشی از حقیقت یا ارائه اطلاعات ناقص به هوش مصنوعی نیست. من ترجیح می‌دهم در حوزه موضوعی که درباره آن نوشته‌ام و در چارچوب بحث باقی بمانم.
با احترام، اسماعیل مرادی

س., 03.11.2026 - 14:11 پیوند ثابت
اسماعیل مرادی
اسماعیل مرادی

عنوان مقاله:
پاسخ به جناب Sohale Sharifan

جناب Sohale Sharifan گرامی،
مثالی که درباره هلیکوپتر و صعود به قله اورست مطرح کردید، از یک جهت درست است. کسی که با هلیکوپتر به قله اورست می‌رود، کوهنورد محسوب نمی‌شود. اما اجازه بدهید همین مثال را از زاویه دیگری ببینیم.

اگر گروهی از کوهنوردان در ارتفاعات گرفتار حادثه شوند و جانشان در خطر باشد، آیا برای نجات آن‌ها باید از هلیکوپتر استفاده کنیم یا اصرار داشته باشیم که امدادگران با قاطر و الاغ خود را به آن‌ها برسانند؟ استفاده از فناوری پیشرفته نه ارزش مهارت و تخصص انسان را از بین می‌برد و نه تجربه او را بی‌اهمیت می‌کند. این فناوری می‌تواند توانایی انسان را گسترش دهد و انجام کار را سریع‌تر و مؤثرتر سازد.
مقاومت در برابر فناوری‌های تازه، پدیده جدیدی نیست. تاریخ نمونه‌های فراوانی از این برخوردها دارد. در سال ۱۸۳۱، زمانی که بارتلمی تیمونیه در پاریس کارگاهی برای تولید لباس با استفاده از ماشین‌های خیاطی راه‌اندازی کرد، گروهی از خیاطان نگران از دست دادن شغل و درآمد خود به کارگاه حمله کردند و ماشین‌ها را شکستند. در همان دوره، کارگران بخش‌های دیگر صنعت نساجی نیز در برابر ورود ماشین‌آلات اعتراض کردند. این نگرانی‌ها از نظر معیشتی قابل درک بود، اما متوقف کردن فناوری راه‌حل پایدار مشکلات کارگران نبود.
در دوره‌های بعد نیز با گسترش چاپ، تلفن، دوچرخه، خودرو، ماشین‌آلات صنعتی و کامپیوتر، مقاومت‌هایی شکل گرفت. در پزشکی هم روش‌هایی مانند بیهوشی و واکسیناسیون در ابتدا با مخالفت روبه‌رو شدند. در جامعه خودمان نیز هنوز به یاد داریم که جایگزینی حمام و دوش با خزینه سنتی برای برخی پذیرفتنی نبود. در دوران کرونا هم عده‌ای به جای اعتماد به شواهد پزشکی و واکسن، به روش‌هایی مانند روغن بنفشه و پنبه متوسل شدند.
البته من هر مخالفتی با فناوری تازه را ناآگاهی نمی‌دانم. بررسی علمی خطرات، محدودیت‌ها و پیامدهای هر فناوری ضروری است. اما میان نقد آگاهانه و رد کردن یک امکان تازه صرفاً به دلیل ناآشنایی با آن تفاوت بزرگی وجود دارد.
امروز هوش مصنوعی در پزشکی، تشخیص بیماری‌ها، تحلیل تصاویر، برنامه‌نویسی، مهندسی، امور مالی، پژوهش و خودکارسازی فرایندهای پیچیده کاربرد دارد. برای نمونه، پژوهش‌های پزشکی نشان داده‌اند که برخی سامانه‌های هوش مصنوعی در تشخیص ضایعات سرطانی پوست می‌توانند عملکردی قابل مقایسه با متخصصان پوست داشته باشند و استفاده از آن‌ها در کنار پزشک، در شرایط مناسب، به افزایش دقت تشخیص کمک کند. این موضوع به معنای بی‌ارزش شدن تخصص پزشک نیست؛ بلکه نشان می‌دهد همکاری دانش انسانی با فناوری می‌تواند نتیجه بهتری به همراه داشته باشد.
به نظر من، در مثال شما تفاوت اساسی میان جایگزین کردن انسان و توانمندتر کردن او نادیده گرفته شده است. بحث ما این نیست که کسی با کمک هوش مصنوعی ناگهان نویسنده، برنامه‌نویس یا متخصص می‌شود. بحث این است که انسان می‌تواند با استفاده از ابزاری قدرتمند، توانایی‌های خود را گسترش دهد و تجربه و دانسته‌هایش را بهتر در اختیار دیگران قرار دهد.
به همین دلیل، برای من مهم‌تر از اینکه یک متن دقیقاً با چه ابزاری نوشته شده، این است که چه می‌گوید، چه استدلالی دارد و چه راهکاری ارائه می‌کند. اگر کسی با کمک هوش مصنوعی بتواند تجربه چندین ساله خود را به متنی منسجم تبدیل کند و در اختیار جامعه بگذارد، چرا باید ارزش این محتوا را صرفاً به دلیل استفاده از یک ابزار زیر سؤال ببریم؟
جناب توکلی نمونه روشنی از همین موضوع است. ایشان تجربه‌هایی دارند که شاید پیش از این امکان بیان و تنظیم آن‌ها را به شکل متنی منسجم نداشته‌اند. اکنون هوش مصنوعی به ایشان کمک می‌کند این تجربه‌ها را بهتر بیان کنند و در اختیار دیگران بگذارند. من این را فرصتی برای انتقال دانش و تجربه می‌دانم، نه دلیلی برای بی‌اعتبار کردن نوشته‌های ایشان.
در مورد اعلام استفاده از هوش مصنوعی نیز با شفافیت موافقم. خود من هم هیچ ابایی از توضیح درباره شیوه استفاده‌ام از این ابزار ندارم. اما شفافیت یک موضوع است و ارزش‌گذاری درباره محتوای یک نوشته موضوعی دیگر. استفاده از هوش مصنوعی نه به‌خودی‌خود نشانه اعتبار یک متن است و نه دلیل بی‌اعتباری آن. محتوای هر نوشته باید بر اساس درستی مطالب، کیفیت استدلال و مسئولیت‌پذیری نویسنده ارزیابی شود.
من حتی برای بررسی همین موضوع، سامانه‌ای طراحی کرده‌ام که امکان بررسی متن، عکس و ویدئو را فراهم می‌کند و آن را به‌صورت رایگان در اختیار عموم گذاشته‌ام. تا آنجا که اطلاع دارم، از نخستین افرادی بودم که چنین امکانی را در قالب یک برنامه عمومی فراهم کردم. حدود ۱۶ سال است در شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه فیسبوک، برای راستی‌آزمایی تصاویر و ویدئوهای جعلی و مقابله با انتشار اطلاعات نادرست فعالیت می‌کنم. این فعالیت برای من مخالفان و حتی دشمنانی به همراه داشته است، اما در تمام این سال‌ها تلاش کرده‌ام بدون توهین، تخریب شخصیت یا اتهام‌زنی، دیدگاه خود را بیان کنم. کسانی که سال‌هاست فعالیت من را دنبال می‌کنند، می‌توانند درباره این رویکرد قضاوت کنند.
اما نکته‌ای در پایان نوشته شما وجود دارد که برای من از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. نوشته‌اید: «بعید نیست چند ماه بعد اینگونه گندم‌نمایان جوفروش را نقره‌داغ کند!»
این جمله دیگر نقد یک فناوری یا هشدار درباره سوءاستفاده از آن نیست. چنین تعبیری، به‌جای استدلال و بررسی، نوعی تهدید و ارعاب را به ذهن متبادر می‌کند و هدف آن می‌تواند ترساندن کسانی باشد که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. دقیقاً همین نوع نگاه است که مرا وادار می‌کند در برابر شما و افرادی که با چنین ادبیاتی با تحولات علمی و فناوری برخورد می‌کنند، موضع بگیرم.
من با نقد هوش مصنوعی مخالف نیستم. اتفاقاً معتقدم باید محدودیت‌ها، خطرات و امکان سوءاستفاده از آن را جدی گرفت. اما ترساندن مردم، تحقیر استفاده‌کنندگان و تهدید کسانی که از یک فناوری تازه بهره می‌گیرند، نه نقد علمی است و نه به آگاهی جامعه کمک می‌کند. در برابر چنین رویکردی باید ایستاد و به‌جای ایجاد ترس، درباره واقعیت‌ها و راه‌های استفاده مسئولانه از این فناوری گفت‌وگو کرد.
جناب Sohale Sharifan، من بیش از آنکه نگران این باشم که چه کسی با چه ابزاری متنی را نوشته است، نگران این هستم که جامعه ما فرصت‌های تازه یادگیری، انتقال تجربه و گسترش دانش را به دلیل پیش‌داوری از دست بدهد. هیچ ابزاری جای تفکر، تجربه، قضاوت و مسئولیت انسانی را نمی‌گیرد؛ اما انسان خردمند نیز به دلیل برخورداری از مهارت و تجربه، از ابزارهای بهتر چشم‌پوشی نمی‌کند.
من ترجیح می‌دهم به‌جای ترس از تغییر، راه شناخت و استفاده درست از آن را انتخاب کنیم.

با احترام، اسماعیل مرادی

س., 03.11.2026 - 11:03 پیوند ثابت
محسن کردی
محسن کردی

با آقای مرادی موافقم اما..

من هم از هوش مصنوعی - هوشواره استفاده میکنم و همانطور که در این مقاله آمده است کمک خوبی برای شکل بندی و تنظیم چارچوب اصولی بحث بصورت علمی است. یعنی غلط های املایی و دستوری و نیز مرتب کردن انشای شما را بعهده میگیرد نه این که بجای شما فکر کند و بنویسد. و بعد تا شما نخواسته اید تغییری در نوشته تان نمیدهد.
من همیشه از هوش مصنوعی استفاده نمی کنم اما در برخی موارد که خودم نسبت به مطلب و صحت نظرم شک دارم برای این که جلوی هرگونه برخورد نالازم گرفته شود از هوش مصنوعی میخواهم که بیرحمانه اما منطقی ماستخور مرا بگیرد. چند باری دیدم در مقابل نظرات من همان نظرات چپ درمانده را مطرح می کند - آخر او هم گوگل سرچ میکند و حرفهای انها را در مخالفت با من پیدا میکند - که من چند بار حسابی مالاندمش و به او گفتم از تو انتظار نداشتم اینقدر ساده لوح باشی! تو باید خودت در میاوردی که دستکم در فلان موضوع آنقدر نظر من منطقی است که از پاسخ تو تعجب کردم. البته این مشکل مربوط به سال گذشته بود. در این یک ساله هوشواره بشدت پیشرفت کرده و باحال شده.
اما استفاده از آن بسیار میتواند گمراه کننده باشد. اگر با کسی دعوای تان شده، همسر، برادر، همسایه یا یک بحث سیاسی، فقط روایت خودتان را بهش ندید چون صددرصد به نفع شما رای میدهد و با این کار شما یک تاییدیه تقلبی میگیرید که به ضررتان است. حرفهای طرف مقابل هرقدر هم بیربط یا منطقی به خوردش بدهید و پاسخ را ببینید و اگر مشکلی دارید با این پاسخ درگیر شوید تا به یک نتیجه خوب و منطقی برسید. یکی دو بار همین آقای مرادی من حس کردم روایت یکسونگرانه را به خورد هوش مصنوعی داد و من متوجه شدم. از او ایراد نگرفتم که چرا از هوشوار استفاده میکند ایرادم این بود که چرا تنها نیمی از حقیقت را با او در میان گذاشته. و اخیرا بخصوص خانم ها وقتی میخواهند پشت سر دیگری صفحه بگذارند از هوش مصنوعی استفاده می کنند و تاییدیه میگیرند که: ببین.. هوشواره هم نظرش با من یکیست! یک نمونه بدهم. یکی از آشنایان با خانمی آشنا بود و قرار بود همخانه شوند. مرد قرار بود همه مخارج را بعهده بگیرد. به خانم گفت تو هیچ نیازی نیست که مخارج خانه را بدهی و همه حقوق ات برای مخارج شخصی است اما کارهای خانه و تمیزکردن و جاروکشی بعهده تو من فقط غذا می پزم. و ظرفها را داخل ماشین ظرفشویی میگذارم و مرتب میکنم. همچنین سایر کارهای خانه در تمیز کردن باغ و تعمیرات خانه و غیره هم به عهده من. خانم بدون این که این طرف ماجرا و امتیازاتی که در این اشتراک نصیب او میشود را با هوشواره در میان بگذارد برای او نوشته بود میخواهم با یک آقا همخانه بشوم به من گفته که تمیز کردن خانه و جاروکشی با تو هست. هوش مصنوعی هم با تصور این که لابد مخارج خانه هم به اشتراک گذشته میشود به او پاسخ داده این آقا یک کلفت میخواهد نه یک همخانه! با ذکر این مثال میخواهم بگویم که وقتی اطلاعات ناقص به هوشواره میدهید پاسخ نادرست و حتا غیرمنصفانه نیز نصیب تان میشود.
چنانچه این موضوع را رعایت کنید هوشواره کمک بسیار خوبی خواهد بود. بخصوص به کیانوش توصیه میکنم حتما و حتما از هوشواره برای تنظیم مطالب و ارائه منظورش استفاده کند که بسیار موثر خواهد بود.

س., 03.11.2026 - 10:26 پیوند ثابت
نظرات رسیده
نظرات رسیده

Sohale Sharifan

اینها که فرمودید تا آنجا که ""مخاطب"" فرق آب‌پرتقال و فانتا(!😃) را بداند(!) و فراموش نکند؛ خوب است
شاید ""شرافتمندانه"" باشد که ""مؤلف""(نمیگویم نویسنده) در ابتدای متن خود بکاربردن هوش مصنوعی را اعلام کند.
حتی فیسبوک هم تگ کردن هوش مصنوعی به چنین پستهائی را توصیه میکند.
بعید نیست چندماه بعد اینگونه گندمنمایان جوفروش را نقره‌داغ کند!

س., 03.11.2026 - 07:53 پیوند ثابت
کیانوش توکلی
کیانوش توکلی

درست است که می‌شود کسی را با هلیکوپتر به قله اورست برد، اما خب هیچ‌کس او را کوهنورد نمی‌نامد؛ چون خودش مسیر صعود را طی نکرده است.

ببینید آقای سهیل ، من خودم تا مدت‌ها از هوش مصنوعی دوری می‌کردم و اصلاً سراغش نمی‌رفتم. اما چند هفته‌ای است که این برنامه را خریده‌ام و تازه متوجه شده‌ام چقدر می‌تواند کارهایم را راحت‌تر و سریع‌تر کند.
من کلی خاطره، تجربه و اطلاعات دارم که دلم می‌خواهد آنها را بنویسم و ثبت کنم، اما راستش تایپ کردن و نوشتن برایم چندان آسان نیست. حالا با کمک هوش مصنوعی می‌توانم حرف‌هایم را به‌صورت صوتی بیان کنم و او آنها را تایپ و ویرایش می‌کند. حتی پیشنهادهایی هم برای بهتر شدن متن می‌دهد.
به نظرم نکته اصلی اینجاست که ما چقدر بلد باشیم از این ابزار استفاده کنیم.
یک وقت آدم برای به دست آوردن اطلاعات و دانش سراغ هوش مصنوعی می‌رود و از آن پاسخ می‌گیرد؛ اما یک وقت هم هست که خودش کلی دانش، تجربه و خاطره دارد و آنها را در اختیار هوش مصنوعی می‌گذارد تا فقط کمکش کند حرف‌هایش را بنویسد و مرتب و ویرایش کند.
خب، من واقعاً نمی‌فهمم این کار چه اشکالی دارد!
مثلاً اگر بخواهم یک مطلب سیاسی بنویسم، اول نظرات و تحلیل‌هایم را به‌صورت فایل صوتی بیان می‌کنم و به هوش مصنوعی می‌دهم تا آنها را پیاده و ویرایش کند. قرار نیست چیزی به حرف‌هایم اضافه کند یا از آنها کم کند. اگر هم بخواهم، می‌تواند همان مطالب را به شکل یک مقاله تنظیم کند یا حتی برایم متن یک مناظره آماده کند.
به هر حال، من فکر می‌کنم نباید این‌قدر با هوش مصنوعی برخورد منفی داشت. مهم این است که بدانیم چطور از آن استفاده کنیم. قرار نیست هوش مصنوعی به جای ما فکر کند یا تجربه‌های ما را داشته باشد. ما حرف و اندیشه خودمان را داریم و از این ابزار فقط برای بهتر و راحت‌تر بیان کردن آنها کمک می‌گیریم.
به نظرم این نه‌تنها اشکالی ندارد، بلکه یکی از بهترین کاربردهای هوش مصنوعی است.

س., 03.11.2026 - 06:55 پیوند ثابت
نظرات رسیده
نظرات رسیده

Sohale Sharifan

·
اینکه کسیرا با هلیکوپتر به قله اورست ببرند ممکن است ولی هیچکس آن فرد را کوهنورد نمینامد.
خودتان را گول نرنید! 😳
مردم گول نمیخورند!!!

س., 03.11.2026 - 06:54 پیوند ثابت