آنا فاگوی و کریستال هیز
برنت دمیتروک مدعی پیشبینی زلزله است.
اواسط ماه اکتبر، او به دهها هزار دنبالکننده خود در شبکههای اجتماعی گفت که به زودی زلزلهای در نقطهای در جنوب شهر کوچک ساحلی یوریکا در غربیترین نقطه کالیفرنیا رخ خواهد داد.
دو ماه بعد، زلزلهای به بزرگی ۷.۳ در این منطقه رخ داد. میلیونها نفر تحت هشدار سونامی قرار گرفتند و دنبالکنندگان آقای دمیتروک در فضای آنلاین افزایش یافتند، چون میخواستند از پیشبینی او درباره زلزلههای بعدی با خبر شوند.
او در شب سال نو میلادی گفت: «به کسانی که آنچه من انجام میدهم را رد میکنند، میگویم چگونه میتوانید که این مسئله را فقط یک تصادف بدانید؟ تعیین محل وقوع زلزلهها نیازمند مهارت جدی است.»
اما یک مشکل وجود دارد: دانشمندانی که زلزلهها را مطالعه میکنند، میگویند پیشبینی زمینلرزهها امکانپذیر نیست.
دقیقا همین قابل پیشبینی نبودن است که باعث میشود زلزلهها تا این حد نگرانکننده باشند. میلیونها نفر که در سواحل غربی آمریکای شمالی زندگی میکنند، از این میترسند که «زلزله بزرگ» ممکن است در هر لحظه رخ دهد و طبیعت و زندگی بیشماری را تغییر دهد.
لوسی جونز، زلزلهشناسی که بیش از سه دهه برای سازمان زمینشناسی ایالات متحده آمریکا (USGS) کار کرده و نویسنده کتابی به نام «بزرگها» است، بخش زیادی از تحقیقات خود را بر احتمالات زلزله و بهبود تابآوری برای مقاومت در برابر چنین رویدادهای فاجعهباری متمرکز کرده است.
خانم جونز گفت از زمانی که او زلزلهها را مطالعه کرده است، افرادی بودهاند که میخواستند پاسخی برای زمان وقوع «زلزله بزرگ» - که در مناطق مختلف معانی متفاوتی دارد - پیدا کنند و ادعا میکردند که رمز آن را کشف کردهاند.
او به بیبیسی گفت: «نیاز انسانی به ایجاد الگو در مواجهه با خطر بسیار قوی است، این واکنشی کاملا طبیعی به ترس است. با این حال قدرت پیشبینی در این زمینه وجود ندارد.»
طبق گفته سازمان زمینشناسی ایالات متحده آمریکا، با حدود ۱۰۰ هزار زلزله که هر سال در سراسر جهان احساس میشود، قابل درک است که مردم میخواهند از قبل اطلاع داشته باشند.
منطقه اطراف یوریکا، شهر ساحلی شمال سانفرانسیسکو که در ماه دسامبر در آنجا زلزله رخ داد، در سال گذشته بیش از ۷۰۰ زمینلرزه را تجربه کرده است.
به گفته سازمان زمینشناسی آمریکا، منطقهای که آقای دمیتروک به درستی حدس زد زلزلهای در آن رخ خواهد داد، یکی از «فعالترین مناطق زلزلهخیز» ایالات متحده است. ناپایداری آن به دلیل تلاقی سه صفحه تکتونیکی- صفحات تشکیل دهنده پوسته زمین- در نقطهای است که به عنوان «نقطه اتصال سهگانه مندوسینو» شناخته میشود.
حرکت صفحات نسبت به یکدیگر - چه به صورت عمودی، افقی یا جانبی - باعث ایجاد تنش میشود. هنگامی که این تنش آزاد میشود، میتواند باعث وقوع زلزله شود.
لوسی جونز میگوید حدس زدن اینکه زلزلهای در اینجا رخ خواهد داد، یک شرط بندی آسان است، هر چند زلزلهای با بزرگی ۷ بسیار نادر است.
سازمان زمینشناسی آمریکا اشاره میکند که از سال ۱۹۰۰ تاکنون تنها ۱۱ زلزله با این بزرگی یا بزرگتر از آن رخ داده است. پنج مورد، از جمله یکی که آقای دمیتروک در شبکههای اجتماعی تبلیغ آن را کرد، در همان منطقه رخ داده است.
در حالی که حدس برنت دمیتروک درست بود، خانم جونز به بیبیسی گفت که بعید است هر زلزلهای - از جمله بزرگترین و مخربترین آنها - بتواند با دقت و درستی پیشبینی شود.
لوسی جونز گفت، مجموعهای پیچیده و «پویا» از عوامل زمینشناسی منجر به وقوع زلزله میشود.
او گفت بزرگی یک زلزله احتمالا در حین وقوع آن شکل میگیرد. او برای توضیح این موضوع از مثال پاره کردن یک تکه کاغذ استفاده کرد: پارگی ادامه پیدا میکند، مگر آنکه چیزی جلوی آن را بگیرد یا سرعتش را کم کند، مثلا لکههای آب که کاغذ را خیس و نرم کردهاند.
دانشمندان میدانند که زلزله به دلیل حرکات ناگهانی در امتداد گسلها رخ میدهد، اما به گفتهی سازمان زمینشناسی آمریکا، پیشبینی دقیق چنین رویدادی نه تنها ممکن نیست، بلکه «انتظار نمیرود در آینده نزدیک نیز بتوان راهی برای آن یافت».
سازمان زمینشناسی آمریکا اشاره میکند که میتواند احتمال وقوع زلزله در یک منطقه خاص را در یک دوره زمانی مشخص محاسبه کند، اما این نهایت کاری است که در حال حاضر میتوانند انجام دهند.
سوابق زمینشناسی نشان میدهد که برخی از بزرگترین انواع زلزلهها، که به عنوان «زلزله بزرگ» در میان مردم محلی شناخته میشوند، با نوعی نظم رخ میدهند. منطقه فرورانش کاسکادیا هر ۳۰۰ تا ۵۰۰ سال یکبار میلرزد و به طور منظم سواحل شمال غرب اقیانوس آرام را با سونامیهای عظیم ۳۰ متری تحت تاثیر قرار میدهد.
در همین حال گسل سن آندریاس در جنوب کالیفرنیا، با زلزلههای شدیدی که هر ۲۰۰ تا ۳۰۰ سال یکبار در آن رخ میدهد، منبع دیگری برای یک «زلزله بزرگ» بالقوه است. کارشناسان گفتهاند که «زلزله بزرگ» ممکن است در هر لحظه در هر یک از این دو منطقه رخ دهد.
لوسی جونز میگوید در طول دوران حرفهایاش، هزاران نفر پیشبینیهایی درباره زلزله بزرگ برای او ارسال کردهاند. از جمله افرادی در دهه ۱۹۹۰ که با ارسال فکس به دفترش سعی داشتند به او هشدار بدهند.
او با خنده میگوید: «وقتی هر هفته یک پیشبینی دریافت میکنید، طبیعتا کسی خوششانس خواهد بود و پیشبینیاش درست از آب درمیآید. اما بعد از آن معمولا اعتماد به نفس بیش از حد پیدا میکنند و ۱۰ پیشبینی دیگر میکند که غلط از آب درمیآید.»
به نظر میرسد این سناریو برای آقای دمیتروک که هیچ پیشینه علمی ندارد نیز رخ داده است. او سالها پیشبینی کرده که زلزلهای عظیم در جنوب غرب آلاسکا، ژاپن یا جزایر اطراف نیوزیلند رخ خواهد داد، با چنان شدتی که میتواند تجارت جهانی را مختل کند.
سازمان زمینشناسی آمریکا میگوید پیشبینی زلزله باید سه عنصر مشخص داشته باشد تا مفید واقع شود: تاریخ و زمان، مکان زلزله و بزرگی آن. اما بازه زمانی پیشبینیهای آقای دمیتروک همچنان تغییر میکند.
او در یک مقطع گفت که این زلزله دقیقا قبل یا بعد از مراسم تحلیف دونالد ترامپ به عنوان رئیسجمهور آمریکا رخ خواهد داد. سپس گفت که حتما پیش از سال ۲۰۳۰ اتفاق میافتد.
در حالی که چنین زلزلهای هنوز رخ نداده، آقای دمیتروک گفت که همچنان باور دارد این زلزله خواهد آمد.
آقای دمیتروک به بیبیسی گفت: «من باور ندارم که این فقط یک اتفاق تصادفی باشد. این نه تصادف است و نه شانس.»
خانم جونز گفت، این نوع طرز فکر درباره زلزلهها رایج است.
او افزود: «توزیعهای تصادفی میتوانند طوری به نظر برسند که گویی دارای الگو هستند، همانطور که ما در ستارهها صور فلکی را میبینیم.»
او افزود: «بسیاری از مردم واقعا از زلزله میترسند و راه مقابله با آن این است که پیشبینی کنند چه زمانی قرار است اتفاق بیفتد.»
چگونه میتوان برای عدم قطعیت زلزله آماده شد
کارشناسان میگویند، فقط به این دلیل که نمیتوان پیشبینی کرد زلزله در چه زمانی رخ خواهد داد، به این معنا نیست که نباید آماده باشید.
هر سال، در سومین پنجشنبه ماه اکتبر، میلیونها آمریکایی در بزرگترین تمرین زلزله در جهان به نام تمرین بزرگ لرزه شرکت میکنند.
این تمرین را گروهی در مرکز زلزلهشناسی جنوب کالیفرنیا، که خانم جونز نیز عضو آن بود، ابداع کردند.
در طول این تمرین، مردم دستورالعمل «زمینگیر شوید، پناه بگیرید و محکم نگه دارید» را تمرین میکنند. آنها روی زانوهای خود میافتند، زیر یک شیء محکم مانند میز پناه میگیرند و به مدت یک دقیقه آن را محکم نگه میدارند.
از زمان آغاز این تمرین، محبوبیت آن به قدری افزایش یافته که به سایر ایالتها و کشورهایی که در معرض زلزله هستند نیز گسترش یافته است.
اگر افراد بیرون باشند، توصیه میشود که به یک منطقه باز بروند و از درختان، ساختمانها و خطوط برق دور شوند. در نزدیکی اقیانوس، مردم فرار به زمینهای مرتفع را پس از توقف لرزش تمرین میکنند تا برای احتمال وقوع سونامی آماده باشند.
برایان تربوش، مدیر برنامه زلزله و آتشفشان در بخش مدیریت بحران ایالت واشنگتن، گفت: «اکنون، در حالی که زمین نمیلرزد و شرایط خیلی استرسزا نیست، بهترین زمان برای تمرین است.»
علاوه بر تمرینهای زلزله، ساکنان ایالتهای ساحل غربی از یک سیستم هشدار تلفنی بهره میبرند که سازمان زمینشناسی آمریکا اداره میکند و هشدار زلزله نام دارد.
این سیستم با شناسایی امواج فشاری کار میکند که با زلزله منتشر میشود. اگرچه این سیستم نمیتواند پیشبینی کند که زلزله در آینده دور در چه زمانی رخ خواهد داد، اما میتواند با دادن هشدار چند ثانیه پیش از وقوع زلزله، جان افراد را نجات دهد.
این سیستم، نزدیکترین چیزی است که تاکنون به عنوان یک «پیشبینیکننده زلزله» اختراع شده است.
دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمیکند.
توجه داشته باشید کامنتهایی که مربوط به موضوع مطلب نباشند، منتشر نخواهند شد!