گزارشها از ایران حاکی است که قرار است نهادی با عنوان «شورای دفاع» تشکیل شود. تشکیل این شورا رسما اعلام نشده است.
در جلسه علنی امروز، یکشنبه ۱۲ مرداد مجلس شورای اسلامی، تذکر حمید رسایی، نماینده محافظهکار، واکنش علی نیکزاد، نایبرئیس اول مجلس را در پی داشت.
حمید رسایی گفت: «عملا صحن مجلس هیچ کاره است، مدام شوراهای مختلف درست میشود مثلا دبیرخانه شورای عالی دفاع میگوید فلان کار را مجلس پیگیری نکند، اگر این طوری است ما تعطیل کنیم برویم.»
علی نیکزاد بدون تکذیب اصل موضوع گفت: «اگر قرار بر تشکیل شورای عالی دفاع در کشور باشد، باید حتما رهبر معظم انقلاب تایید کنند تا طبق اصل ۱۱۰ قانون اساسی پیش رود.»
موضوع «احیاء» شورای عالی دفاع پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در رسانهها مطرح میشود و برخی از آن به عنوان «آرایش دفاعی جدید» یاد کردهاند.
برخی رسانهها نیز نوشتهاند که بهزودی «علی لاریجانی جایگزین علیاکبر احمدیان در شورای عالی امنیت ملی» خواهد شد تا آقای احمدیان «مدیریت پروندههای فوقراهبردی را در شورای دفاع به عهده بگیرد.»
خبرگزاری تسنیم دیروز در گزارشی نوشت که قرار است با «فعالسازی بخش دیگری از ظرفیتهای قانون اساسی»، نهادی بهنام شورای دفاع تشکیل شود و رؤسای سه قوه، دو نماینده رهبر در شورایعالی امنیت ملی، وزیر اطلاعات، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، فرمانده کل سپاه، فرمانده کل ارتش و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء اعضای آن باشند.
«حمایت از تقویت همهجانبه توان دفاعی کشور»، «حضور برخی دیگر از فرماندهان نظامی در شورا علاوه بر رئیس ستاد کل نیروهای مسلح» و «سرعت عمل در تصمیمگیریهای مربوط به حوزه دفاعی»، بخشی از اهداف راهاندازی این نهاد عنوان شده است
مطابق فصل سیزدهم اصل ۱۷۶ قانون اساسی ایران، شورای عالی امنیت ملی میتواند به تناسب وظایف خود شوراهای فرعی از قبیل شورای دفاع و شورای امنیت کشور تشکیل دهد که ریاست هر یک از شوراهای فرعی با رئیسجمهور یا یکی از اعضای شورای عالی است که از طرف رئیس جمهور تعیین میشود.
گزارش خبرگزاری تسنیم همچنین حاکی است که بر مبنای همین اصل قانون اساسی، چند روز پیش ساختار شورای دفاع نیز مصوب شده است و رئیسجمهور، رئیس شورا خواهد بود «و بهاحتمال بسیار، فردی از نیروهای مسلح کشور از طرف رئیسجمهور بهعنوان دبیر این شورا مشخص میشود.»
روزنامه سازندگی در شماره امروز خود نوشت: «در نهاد تازهای که تحلیلگران آن را اتاق جنگ دائمی توصیف میکنند، چهرههای مهمی در رأس ساختارهای امنیتی کشور در حال جابهجایی هستند. علی لاریجانی، چهره باسابقه در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی، بنا به گزارشهای غیررسمی، گزینه اصلی برای دبیری شورایعالی امنیت ملی است و جایگزین علیاکبر احمدیان خواهد شد. احمدیان نیز قرار است مدیریت پروندههایی فوق راهبردی را در شورای دفاع بهعهده گیرد.»
آقای لاریجانی حدود دو سال در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد دبیر شورای عالی امنیت ملی بود. فعالیتهای اخیر او از جمله سفرش به روسیه و ملاقات با ولادیمیر پوتین سبب این گمانهزنی شده بود که او احتمالا سمتی را جز عضویت در مجمع تشخیص مصلحت و شورای عالی انقلاب فرهنگی به عهده خواهد گرفت.
آقای لاریجانی که مشاور آقای خامنهای است، در سفری اعلام نشده ۳۰ تیر به مسکو رفت. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، درباره این سفر چنین توضیح داد: «آقای لاریجانی به عنوان فرستاده ویژه رئیسجمهور حامل پیام و دیدگاه کلان جمهوری اسلامی ایران راجع به تحولات منطقه تحولات بینالمللی و همینطور روابط دوجانبه بودند.»
به نوشته روزنامه سازندگی برخی تحلیلگران معتقدند، «تأسیس شورای دفاع نه حاصل تهدیدهای منطقهای اخیر بلکه نتیجه یک تصمیم بلندمدت برای بازآرایی دقیقتر ساختار تصمیمسازی امنیتی نظام است.»
«به اعتقاد این گروه، نظام سیاسی ایران بهدنبال تفکیک مسئولیتها و ارتقای کارآمدی در مواجهه با تهدیدات نوین ترکیبی، سایبری، جنگهای نیابتی و دیپلماسی نظامی است.»
انتقاد به ضعف امنیتی که در جنگ اسرائیل و ایران بهوضوح روشن شد میتواند از دلایل تشکیل این شورا باشد. در زمان جنگ حتی زمان و مکان جلسه شورای عالی امنیت ملی لو رفته بود و اسرائیل آن را بمباران کرد.
شورای عالی دفاع ملی دولت بازرگان
وزارت دفاع دولت موقت مهدی بازرگان پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، با توجه به «تهدیدات داخلی و خارجی»، پیشنهاد داد شورایی با عنوان «شورایعالی دفاع ملی» تشکیل شود و به بررسی و تصمیمگیری در این زمینه بپردازد.
پس از آن هیئت وزیران دولت موقت با تشکیل شورایی با همین عنوان موافقت کرد و «شورایعالی دفاع ملی و امنیت بهریاست نخستوزیر، وزیر دفاع ملی، یکی از معاونین منتخب نخستوزیر، رئیس ستادکل ارتش ملی و سه نفر از افسران عالیرتبه نیروهای مسلح تشکیل شد.»
در قانون اساسی که در سال ۱۳۵۸ در مجلس خبرگان قانون اساسی تصویب شد، این شورا زیر نظر رهبر قرار گرفت و تشکیل شورایعالی دفاع نیز از اختیارات رهبر بود. بر طبق قانون آن اساسی شورای عالی دفاع شامل هفت عضو بود: «رئیسجمهور، نخستوزیر، وزیر دفاع، رئیس ستاد مشترک ارتش، فرمانده کل سپاه پاسداران و دو مشاور بهتعیین رهبر.»
از جمله وظایف این شورا پیشنهاد تعیین فرماندهان عالی نیروهای سهگانه ارتش و همچنین پیشنهاد اعلان جنگ و صلح و بسیج نیروها بود.
آیتالله روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی در اردیبهشت ۱۳۵۹، علی خامنهای و مصطفی چمران را بهعنوان نمایندگانش در شورایعالی دفاع منصوب کرد و ۲۰ روز پس از آغاز جنگ ایران و عراق، اداره تمامی امور مربوط به جنگ را به شورایعالی دفاع محول کرد.
یک روز پس از صدور این فرمان، اولین جلسه شورایعالی دفاع در تاریخ ۲۱ مهر تشکیل شد.
ابوالحسن بنیصدر تا زمان عزل در خرداد ۱۳۶۰ رئیس شورایعالی دفاع بود و بعد محمدعلی رجایی بهعنوان رئیسجمهور جای او را گرفت. علی خامنهای به عنوان رئیسجمهور در مهر ۱۳۶۰ این سمت را به عهده گرفت.
تعیین سیاستهای دفاعی هدایت و نظارت بر طرحهای عملیاتی از وظایف این شورا در زمان جنگ با عراق یود.
پس از بازنگری در قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، عنوان «شورایعالی دفاع ملی» به «شورایعالی امنیت ملی» تغییر یافت و مواد مربوط به شورای دفاع از ذیل اصل ۱۱۰ قانون اساسی به اصل ۱۷۶ منتقل شد.
در سالهای بعد طراحی و اجرای عملیاتها به قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء سپرده شد.
دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمیکند.
توجه داشته باشید کامنتهایی که مربوط به موضوع مطلب نباشند، منتشر نخواهند شد!
دیدگاهها
.دالاهوی کرمانشاه.
مراد ویسی میگه: جمهوری اسلامی مدام شورا و قرارگاه برای هر موضوع و مشکل و اتفاقی درست میکند، و بعد هم مثل شهرام همایون بعد از یک هفته مشکل ماستمالی میشه، و بودجه و پول و هزینه تلکه میشه ! و دوبار روز از نو ، روزی از نو ! ؛ یعنی شارلاتلنیسم محض بقول ایمانوئل کانت !