در جواب به کسانی که بلند شدن من برای سرود شاهنشاهی در همایش مونیخ را پیراهن عثمان کرده بر سر دست گرفته اند

دوست من برای فرزندش واقعا هم سرمایه خرج کرد هم وقت گذاشت. پسرش عضو تیم فوتبال محله شد و طبیعتا با محله های دیگر باید مسابقه میدادند. پسرش برای نخستین بار که تازه دوازده ساله شده بود به مسابقه با تیم محل دیگر رفت. تیم فوتبال پسر دوستم باخته بود. البته این چندان مهم یا شایدم برای پسر دوستم خیلی مهم بود. در هر صورت، شب که میشه، پسر دوستم سر میز شام به والدینش میگه، از من فوتبالیست از آب در نمیاد. من باید تصمیم دیگری بگیرم برای آینده خودم. بابا. مامان. دوست من گفت. وقتی پسرم این حرف را زد، نه من، نه مادرش اصلا نگفتیم. ما از اول میدونستیم که تو مرد میدان فوتبال نیستی، بلکه برعکس، گفتم چرا پسرم. تو که خیلی علاقه و دلباخته فوتبال بودی؟. آیا چون تیمتون باخت این تصمیم را گرفتی؟. برد و باخت، جزو بازی فوتباله. پسرش جواب داده بود. نخیر. من خودم فهمیدم که نمیتونم فوتبالیست خوبی بشم. اینه که نمیخوام وقتم را تلف و آینده ام را خراب کنم.
نشون به اون نشون که پسر دوستم بعد از آن راه دیگری را میرود و سرانجام در رشته معماری درسش را تموم کرد و الان یه آرشیتکت موفقی است.
منظور من از این قضیه و حکایت تجربه اینه که، اجازه بدهیم خود انسانها بفهمند و تشخیص دهند که آیا مستعد کاری هستند یا نیستند. بگذاریم هر انسانی به همان دامنه ای که گرایش دارد، وارد شود و خودش را بیازماید و به نتایج معقول و منطقی برسد. با ممانعت و توبیخ و پیگرد و محروم کردن و جنگ و جدال به هیچ چیزی نمیتوان رسید؛ سوای انبوه مصیبتها و فلاکتها. خود من بارها شده در بعضی زمینه ها خودم را آزموده ام و فهمیده ام که من نمیتونم اونجور باشم یا اینطور باشم. من میتونم همانجوری باشم که واقعا هستم و میتونم باشم. قرارم نیست که من، همه فن حریف باشم. همین که یه فّن را خوب بدونم، خودش قیامتیه و ارزش خاصّ خودش را دارد و بیخودی نباید خودم را فریب بدهم.
بنابر این آقای کردی عزیز. من در رویکرد خودم به گرایشهای مختلف، از قدیم سعی میکردم، رفتاری دیگرگونه داشته باشم و هنر «میدانداری» را بر شالوده پرنسیپهای فرهنگ ایرانی در خودم بیازمایم و ریشه ای بپرورارنم. شاید یکی از دلایلی که من هم دوستان حزب اللهی داشتم. هم دوستان چپ داشتم از توده ای بگیر تا فدایی و پیکاری و رزمندگانی و وحدت کمونیستی و تروتسکیست و راه کارگری و غیره و ذالک تا آدمهای معمولی و فرهنگی و استادان دانشگاهی. همینطور افراد لیبرال و ملّی و حتّا دوستان ارمنی و بهایی و بابی و همچنین یهودیهای آبادیمون که فوق العاده انسانهای شریف و دوست داشتنی بودند. من فرزند روستا هستم و از کودکی با ترکها و لرها و کردها بزرگ شده ام و هیچوقت خودم را تحفه ای جدا بافته از آنها نداستم؛ بلکه هر وقت به آنها نگاه میکردم، برایم عین آیینه ای بودند که خودم را در وجودشان میدیدم. شاید ریشه تاریک فریادهای من در میهندوستی و علاقه به همه اقوام ایرانی و مردم جهان و تلاش برای یافتن راهی به سوی همبستگی اجتماعی از همین تجربیات کودکی و نوجوانی ام برمیخیزند. نمیدانم. شاید!
شاد زی و دیر زی!
فرامرز حیدریان

آقای حیدریان گرامی، رفقایی که نام بردید همانطور که شما ذکر کردید .. نه، کاری ازشان بر نمیاد. قبلا که چریک بودند که بیل زدن و تراکتور راندن و مهره سفت کردن با آچار و راندن تاکسی و اتوبوس و کارمندی وزارت کشاورزی و این کارها را که نکرده بودند. لذا از مدیریت هم سر در نمی آورند. اما راهش را بلدند. اینها چشم شان به پیشوا شدن است. از سیاست این را می شناسند. این که پیشوا بشوند و مردم زندگی شان را بکنند و کارمندان و کارگران در بخش خصوصی و دولتی کار خودشان را بکنند فقط جمعه ها در نماز جمعه پیشوا را سلام و صلواتی بفرستند و اگر مملکت عوض شد در سرود صبح گاهی اتحاد جماهیر ایران به پیشوا درود بفرستند.
شاد زید و دیر زید

رسم این بود که همکلاسیهایم، هر سال مرا به حیث نماینده خودشون، انتخاب و به شورای کتابخانه دبیرستان معرفی میکردند. یکی از همکلاسیهایم خیلی رقیب سر سخت من بود و ید نداشت در فرصت مناسب، شاهرگ مرا بزند. من از این موضوع خیلی خوب مطّلع بودم و مدارایی میکردم. گمون کنم سال آخر دبیرستان بود که دوباره بحث انتخاب پیش آمد. روزی که قرار بود انتخابات بشود، من با قصد به دبیرستان نرفتم تا ببینم نتیجه چی میشه. فردای آن روز که رفتم، دیدم در غیاب من، بازم مرا انتخاب کرده بودند. یکراست رفتم دفتر و از دبیر کلاس پرسیدم که از کی تا به حال، انتصابات جای انتخابات را گرفته؟. جواب داد که هیچکس شما را منتصب نکرد، شما انتخاب شدید. سرم را انداختم پایین و برگشتم کلاس. تصمیم گرفتم که این دفعه، کار و بار کتابخانه را به رقیبم واگذار کنم. باهاش صحبت کردم و حقیقت ماجرا را به او گفتم. گفتم که خودت خانواده و خواهران و برادران مرا میشناسی. خواهر بزرگ من، بچّه های قد و نیم قد زیاد داره و به کمک محتاجه. من باید به خواهرم تا جایی که میشه کمک کنم. اینه که وقت ندارم زیاد برای کارهای کتابخونه. تو لطف کن و به جای من، به کارهای کتابخونه برس. یه دفعه دیدم چشماش برق زدند. بعدش گفت، این نمیشه آخه. تو را انتخاب کردند، نه مرا. گفتم تو بیا و اگر کسی سئوالی کرد، بگو حیدریان کار داشت و از من خواست که کمکش کنم. حتّا گفتم اگر کسی به تو گیر داد، هیچ صحبتی نکن و فقط به من بگو کی بود تا من باهاش صحبت کنم.
خوشبختانه، کسی چیزی به او نگفته بود. چون فهمیده بودند که من خودم اون را دعوت به همکاری کرده بودم. نشون به اون نشون که بعد از حدود دو ماه، یه شب دیدم برادرم گفت همکلاسیت اومده سراغت، برو ببین چی میگه. رفتم دیدم که بله. «حسین آقا» است. بعد از احوالپرسی، هر چی تعارف کردم که بیا یه چایی بنوش نیومد. پرسیدم چی شده، جواب داد: اومدم ازت خواهش کنم که کارهای کتابخونه را خودت بکنی. کار من نیست به جان مادرت قسم!. من گفتم، یعنی چه؟. این چه صحبتیه؟. مگه کوه بیستون را میکنی که من نمیتونم؟. گفت: نه واقعا کار من نیست. خودت بیا و همه کارها را مرتب کن. من بهش گفتم، نه این نمیشه. بلکه با همدیگه کار را پیش میبریم. گفت. باشه. اگه خودت هم میای، منم حاضرم باهات همکاری کنم امّا تنهای نه نمیتونم. نشون به اون نشون که کار ما به یه دوستی خیلی عمیق و پایداری رسید و هر کداممان به راه خودمون رفتیم و دبیرستان را تموم کردیم و سالها دوست بودیم بدون هیچ جنجال وخصومت و نفرتی.
حالا بریم سراغ «یوشکا فیشر».
یه روز، دقیقا یه هفته بعد از اینکه «یوشکا فیشر»، از پست وزیر خارجه آلمان، ماموریتش تمام و خانه نشین شد، تصادفا مصاحبه ای دیدم که فوق العاده بود. یوشکا فیشر و مبارزاتش معروفه. مخصوصا آن حرفی که در مجلس به ریس مجلس در سال 1984 گفته بود و الان جزو زبانزدهای مردم آلمان است: [Mit Verlaub, Herr Präsident, Sie sind ein Archloch!] = معنای تحت الفظی آن میشه چیزی معادل: [=اعلاحضرت رئیس مجلس، با عرض معذرت، جنابعالی یه آدم عوضی هستید!]. در مصاحبه، یوشکا فیشر از خاطراتش و اینکه قبل از انتخاب شدن در مغزش چی میگذشته و چه جوری میدیده جامعه و مسائل سیاسی را صحبت کرد. در مصاحبه تاکید کرد و گفت که من زمانی فهمیدم سیاست یعنی چه که وارد پست و مقام شدم تا قبلش یه آدمی بودم که مغزم پر از باد بود و دنبال ماجراجویی و نفس کش میگشتم. گفت. من متوجه شدم که وقتی قراره قانونی را اجرا کنیم، آنهم قانونی که فقط حوزه قلیلی را در بر میگرفت و نه کل مردم آلمان را. دیدم همین قانون ساده را وقتی میخواهیم اجرا کنیم با قوانین دیگر، آنها را باید هماهنگ و همسو کنیم وگرنه، کلّ سیستم قوانین درهم میریزه و فلاکتها ایجاد خواهد شد. گفت برای من، تصوّر اینکه تکان دادن یه آجر از قوانین در فلان نقطه میتواند یه ساختمان عظیم و چند طبقه را در فلان نقطه کشورم فرو بریزه، تازه شروع کردم بفهمم که سیاست یعنی چه؟. خوشبختانه اگه کسی حوصله داشته باشد، میتونه در شبکه اجتماعی یوتوب، مصاحبه یوشکا فیشر را پیدا کنه. دقیقا مصاحبه در موقعیه که فیشر از پست وزارت خارجه رفت و خانه نشین شد.
نتیجه ای که من از این دو مثال میخواهم بگیرم و حرف اول و آخر خودم را بزنم.
به نظر من، بحث و کشمکشهای قلمی و لفظی و غیره و ذالک با گرایشهای مختلف و چهره های شناخته شده آنها، بخیه بر آب زدن است. من اگر موقعیّتی میداشتم و اهل دنیای سیاست بودم، مطمئنا از آقای پورمندی و فرّخ نگهدار و نمایندگان مصدّقیها و نمایندگان لیبرالها و سوسیال دمکراتها و مجاهدین، دعوت میکردم که برای گرفتن پست و مقامهای وزارتخانه ها تشریف بیاورند. جدّی میگم. بدون هیچ شوخی. میگفتم که این وزارتخانه ها به وزیر محتاجند. شما هر کدامتان مختار هستید که یکی از آنها را انتخاب و به وظایف خودتون برای همین ملّتی اقدام کنید که اینقدر سنگش را به سینه میکوبید، آنهم طبق قوانین و مقرّرات با تکالیفی که به شخص شما در مقام «وزیر» محوّل شده است. من با این کارم میذاشتم که حضرات، خودشان را به محک بزنند تا هم مردم ببینند که حضرات لولهنگشان چقدر آب برمیداره، هم خودشان بفهمند که ایا اصلا اینکاره اند یا تمام عمر فقط زر زیادی زده اند و مشکل تراشی کرده اند و باید بروند کنگاور رعیتی کنند و از این طریق بیشتر به خودشون خدمت کنند.
من اگر روزی روزگاری فرض کنیم با شخصی مثل «نورالدبین کیانوری» روبرو میشدم. هیچوقت به او نه آزاری میرساندم، نه جلو نشر عقاید و حزب سازی اش را میگرفتم. بلکه دعوتش میکردم و میگفتم که آقای «کیانوری»، جنابعالی نون و آب و نمک مردم این مملکت را خورده اید و تحصیل کرده اید. الان نوبت شماست که برای همین مردم یا اگر دوستتر میدارد، «خلق قهرمان»، در استانهای ذیل به همّت خودتان و شایدم رفقاتون از ایده و هنر و استعدادتان استفاده کنید و نقشه ساختن بیمارستانهای هزار تختخوابی را پی بریزید و در اختیار مسئولین بگذارید و حقّ و دستمزد خودتان را نیز بگیرید. با عقایدتون نیز تا جایی که خلاف قانون و منافع مردم ایران نباشند، کاری نداریم. کوچکترین توهینی به آدم ساده یا آدم دست اندر کار حکومت کنید بدون داشتن دلایل و اسناد منطقی و مجاب کننده، مطمئن باشید که مجازات خواهید شد و این به معنای پایمالی حق و حقوق شما یا صدمه زدن به کرامت انسانی شما نیست. این فقط به این معناست که شما حواستان جمع باشد به کارها و حرفها و مواضع و اقدامهایی که میکنید.
به نظر من، انسانهایی مثل آقای «پورمندی، فرخ نگهدار و خیلیهای دیگر» را باید حتّا اگر خودشان نیز مایل نیسنتد، به زور آوردشون به دامنه سیاست و دادن پست و مقام به آنها. به عبارت دیگر، انها را در معرض کار انجام شده قرار دادن بدون هیچ تعارفی و شوخی. بحث و جار و جنجالهای لفظی و قلمی، راه به جایی نمیبرن و کارساز و درمان اینگونه اشخاص و گرایشها و تشکیلات نیست. فقط کار عملییست که ماهیت حقیقی حضرات را هم برای خودشان، هم برای مردم ایران، آشکار میکند. همین.
شاد زیید و دیر زیید!
فرامرز حیدریان

آرش نظر جالبی داده و نوشته:

اگر فردا به فرض محال رژیم سلطنتی در ایران پا بگیرد و شما در جلسه ای بخاطر سرود شاهنشاهی از جایتان بتند نشوید همان رفتار پادگان تکرار خواهد شد ولی اینبار با شدت بیشتر.نظرتان چیست؟
اول این که به فرض محال تان باور ندارید که مطرح کردید. فرض محال آرزوی شماست نه ملت ایران. دیگر این که وقتی شما در ایرانی آینده در همایشی شرکت می کنید که در پروتکل آن همایش سرود شاهنشاهی می آید موظفید رعایت کنید اگرنه مجبور نیستید به آن همایش بیایید. در سینماها که قدیم کودک بودم و سرودشاهنشاهی پخش میشد بیاد دارم که از جای بلند میشدم. همه جمعیت بلند میشد و همه با میل و رغبت. هیچ قانونی نبود که اگر کسی بلند نشد او را با پس گردنی از سالن بیرون بیاندازند. ... اما بارها چنین شد و هم مردم و هم مسئول محل به فردی که احترام نمی گذاشت اعتراض میکردند. در این سالهای آخر دیگر سرود شاهنشاهی در سینماها پخش نمیشد.
در ارتش قضیه کلا تفاوت دارد. ابوالفضل محققی از سر جوانی و بی تجربگی از جایش بلند نشد. از جای بلند نشدن در ارتش معنایش عدم اعتقاد به حکومت حاکم است و ارتشی سوگند وفاداری خورده که به ملتش وفادار باشد. سرودشاهنشاهی برای تمجیمد از شاه نبود بلکه سرود کشور و ملت و نظرشان را نمایندگی میکرد. در ایران آینده هم اگر شما به جلسه و یا نشستی میروید که در آن جلسه احترام به سرود شاهنشاهی الزامی است شما باید از جای بلند شوید. حتا اگر کارمند ساده یک اداره هستید و علیرغم میل تان نیز در آن جلسه شرکت می کنید اگر سرود شاهنشاهی پخش میشود باید از جایتان بر خیزید یا این که کلا از آن اداره استعفا بدهید. در کشورهای پیشرفته هم سرود ملی شان با هر محتوایی مورد احترام آن مردمان است و ندیدم کسی با پخش سرود حتا اگر با محتوای آن مخالف باشد از جایش بلند نشود. هرولد ویلسون نخست وزیر سوسیالیست انگلیس هرگاه به حضور ملکه بار میافت دست او را می بوسید. در ایران نیز برخی می بوسیدند و برخی خیر. به معرفی وزیران کابینه بخیتار در یوتوب بنگرید. برخی می بوسند برخی خیر. اما دست ملکه را هر انگلیسی که به حضورش میرفت می بوسید.
اگر در همایش مونیخ آقای محققی از جایش بلند نمی شد کسی اعتراض نمیکرد اما همانطور که خود گفتند اگر برای همراهی رفته اند برخی رسوم را رعایت می کنند و این خوب است. اگر هم از جای بلند نمی شدند کسی به ایشان اعتراض نمیکرد و بودند کسانی که از جای برنخاستند و کسی هم معترض نشد. این که شما برای آزادی ملت تان خود را در معرض حملات غیر منصفانه همگنان سابق قرار میدهید برای مادیات که نیست، برای ملت تان و برای ایران است و اهمیت بسیار دارد.

فرجام تلخ!
از برنخاستن، تا برخاستن از درون و تا بر خاستن زیر سایه سنگین !
گزینه هایی از یک گزارش در چهار پرده
پرده اول : در سینمای پادگان عجبشیر. سرود شاهنشاهی نواخته می شود. برنخاستم! دژبان ها می آیند. پرخاش ها به زد و خورد ختم می شود و حاصلش سه شب خوابیدن در زندان دژبانی!
پرده دوم : سلاح بر کمر و سیانور در کنج دهان، با حکومت زمان شاه مبارزه می کنم !
پرده سوم: نیم قرن بعد، دانستم که هیچ چیزی زیبا تر و لذتبخش تر از مبارزه برای آزادی و زیستن در فضای آزادی نیست. دانستم که طی کردن این راه جز از طریق برخاستن از درون نیست.
پرده آخر: سرانجام آغاز همایش مونیخ اعلام می شود. تعدادی شروع به اجرا وخواندن سرود شاهنشاهی می کنند.پخش شدن آن را منافی باهدف وشعار همایش که تلاشی برای جمع کردن تمام نحله های فکری زیر یک سقف وره جوئی جهت یافتن راه هائی برای مبارزه و نزدیکی وتشکیل یک ائتلاف بزرگ ملی است میدانم .اما زیر نگاه های سنگین برخی مجبور به بر خاستن می شوم.

من هم با پخش سرود شاهنشاهی در آن جلسه موافق نبودم. تا جایی که تحقیق کردم جزو برنامه هم نبود. سرود در آغاز از یک منبع صوتی احتمالا یک موبایل با بلندگوی قوی در گوشه ای از سالن شنیده شد. همه تعجب کردیم. تنها شما نبودید بلکه بخش بزرگی از سالن برای بلند شدن تردید داشتند. نه این که با سرود مشکل داشته باشند بلکه مثل شاهزاده پخش آن را خلاف منش و نیز برنامه ای که در دفترچه دوران اضطرار آورده بود میدانستند. در آن دفترچه برای شکل نظام اینده ایران قرار بود مجلس موسسان تصمیم بگیرد و تازه معلوم نیست که سرود شاهنشاهی سابق برای سرود کشور تایید شود. آنهم به رای مجلس موسسان است. اینها را شاهزاده میداند. اما مثل شعارهایی که داده شد، مثل آن جوان که به سجده افتاد و مثل پسر کورش یغمایی ... شاهزاده اختیار همه را بدست ندارد - خوشبختانه- در این مورد اقرار می کنم که در این مورد شاهزاده در مقابل مثلا کسی مانند مسعود رجوی «خوشبختانه» کم می آورد. پادشاهیخواهان مثل مجاهدین امت و سربازان گوش بفرمان نیستند بلکه مردمی معمولی با احساسات معمولی و دارای استقلال رای هستند و لزومی نمی بینند که به نظر شاهزاده در همه موارد اهمیت بدهند. این حق آزادی بیان آنهاست اگرچه بی پرسیپی هم برای آن جلسه بود. ولی خب.. مردمند چه میشود کرد؟ ما هم آقای محققی، برای همین مردم از جمله آنها که سرود میخوانند تلاش می کنیم. بگذار احمد پورمندی آگاهانه و از بغض طعنه بزند. اما من و شما با برخاستن از جای چیزی از دست ندادیم. دستکم اگر جوانمرد باشیم و منصفانه قضاوت کنیم، اگرچه نمره بیست به کارنامه پهلوی ها نمیدهیم اما نمره خوبی میدهیم که به هیچ ایرانی معاصر دیگری من یکی نمیدهم. آن نمره خوب ارزشش را دارد که به احترام آن دو رادمرد پهلوی از جای برخیزیم. چیزی از دست ندادیم. ادای احترام کردیم. شما شجاعت تان را در جوانی با از جای بر نخاستن که عقوبتی داشت نشان دادید. و بار دیگر بخاطر مردم تان شجاعت بخرج دادید و بدون عقوبت و اجبار و علیرغم آن که هنگامی که نیم خیز میشدید چهره های مسعود رجوی و پورمندی و نگهدار و سایر رفقای معترض را در ذهن تان مرور میکردید بازهم از جای برخاستید. این شجاعت شما قابل تقدیر است. از جای برخاستن شما همه میدانند که بخاطر همان بود که گفتید: همراهی با مردم. به شما اطمینان میدهم که دل شاهزاده با شما و من بود ولی چه کند؟ صلاح آن است که شاهزاده در مقابل اعمال انجام شده و خارج از اراده اش روی کسانی که به هر طریقی ارادت شان را ابراز می کنند را ببوسد تا این که پس گردنی بزند و با اردنگ از سالن بیرون کند... چیزی که احمد پورمندی توقع دارد.
بسیارند ایرانیان رنج دیده ای که به شاهزاده میرسد از رنجی که کشیده با نگاه به چهره او و یادآوری دوران پدرش به گریه می افتند. چرا؟ چرا با دیدن مسعود رجوی یا دیگران به گریه نمی افتند؟ و کم ندیده ام از این گریه ها که مردمی که از قبل از انقلاب یکدیگر را چندسالی ندیده بودند به یاد آن دوران خوش پس از دیدار به گریه افتاده اند.
آنشب احساسات جای تعقل سیاسی همه را گرفت و از جای برخاستند. قبلا هم احساس جای تعقل را در من گرفته بود و آن هنگامی بود که در بیست سالگی در نیروی هوایی به اسلحه خانه رفتم و مسلح شدم و در مقابل لشگر گار جاویدان موضع گرفتم. لذا.. آنشب.. من هم یک انسان هستم. دلم خواست احساسم را بروز بدهم و با صدای بلند سرود شاهنشاهی را خواندم. برعکس احساسم در 20 بهمن 47 سال قبل نه رژیمی سرنگون کردم و نه کسی به دار آویخته و یا در دادگاه انقلابی تیرباران شد. حق یک احساسات را به خودم جایزه دادم پس از 47 سال. از ته دل به یاد آن دوران خوب سرود شاهنشاهی را خواندم. بگذار هرچه میخواهند لغز بخوانند. آنها فعالیت سیاسی میکنند نه برای ساختن که برای لغز خواندن و سنگ انداختن.

مردم هم که اول استقبالی نکردند دچار همین احساس شدند. کم کم با استقبال مردم همه شروع به خواندن آن کردند.