یک شهروند تهرانی به بیبیسی فارسی میگوید: «قطع آب و افت شدید فشار آن باعث شده که مجتمعهای مسکونی یا خیلی زود آبشان تمام شود یا اصلا آبی نداشته باشند.»
او ادامه میدهد: «وقتی برق میرود، اینترنت و آسانسور هم از کار میافتند. در هوای گرم تابستان و آلودگی شدید هوا، شرایط واقعا غیرقابل تحمل میشود. اگر در خانه کودک خردسال یا سالمندی باشد، اوضاع بدتر هم هست، چون گاهی باید ساعتها این وضعیت را تحمل کنند.»
در سراسر ایران، کمبود آب و قطعیهای مکرر برق باعث افزایش نارضایتی عمومی شده است.
زندگی از آپارتمانهای بلند پایتخت گرفته تا روستاهای خوزستان و سیستان و بلوچستان، به شکلی مختل شده که بسیاری آن را غیرقابل تحمل توصیف میکنند.
پس از پنج سال پیاپی خشکسالی و گرمای بیسابقه، تهران به نقطهای نزدیک شده است که شیرهای آب شهری در آستانه خشک شدن قرار گرفتهاند.
«روز صفر»
مقامها هشدار میدهند که اگر مصرف بهطور چشمگیری کاهش نیابد، برخی مناطق پایتخت ممکن است طی چند هفته آینده با «روز صفر» روبهرو شوند. زمانی که شیرهای آب خانگی بهصورت نوبتی قطع میشوند و آب تنها از طریق شیرهای عمومی یا تانکرها توزیع خواهد شد.
این هشدارها در ابتدای سال نیز مطرح شده بود و مقامها مرتب آن را تکرار میکنند
این هشدار در پی گرمای بیسابقه تابستان و فشار فزاینده بر شبکه فرسوده برق ایران مطرح شده است.
کاوه مدنی، مدیر موسسه آب، محیطزیست و بهداشت دانشگاه سازمان ملل متحد، در گفت
«روز صفر» در تهران چه معنایی خواهد داشت؟
در عمل، در صورت بروز «روز صفر»، بیمارستانها و مراکز خدمات حیاتی در اولویت قرار میگیرند، در حالی که آب مصرفی خانوارها سهمیهبندی خواهد شد.
مسئولان میتوانند آب محلهها را بهصورت نوبتی قطع کنند.
خانوادههای ثروتمند احتمالا مخازن ذخیره آب روی پشتبام نصب خواهند کرد، اما خانوادههای کمدرآمد برای دسترسی به آب با مشکل مواجه خواهند شد.
کاوه مدنی، استاد دانشگاه و معاون پیشین سازمان محیط زیست ایران، میگوید: «انسانها بسیار مقاوم هستند و سریع سازگار میشوند. نگرانی بزرگتر من این است که اگر سال آینده هم خشک باشد، تابستان بعد بهمراتب سختتر خواهد بود.»
بیبیسی از وزارت خارجه ایران، سفارت ایران در لندن و همچنین کنسولگری این کشور در لندن خواسته است درباره برنامههای جمهوری اسلامی برای مقابله با کمآبی اظهارنظر کنند.
با این حال، هیچیک به ایمیلها و حتی نامهای که مستقیماً به سفارت تحویل داده شد، پاسخی ندادهاند.
مخازن بهشدت خالی
تهران، پایتخت و بزرگترین شهر ایران با جمعیتی نزدیک به ۱۰ میلیون نفر است و تأمین آب آن به پنج سد اصلی وابسته است.
به گفته شرکت بهرهبردار، یکی از این سدها، سد لار، عملا خشک شده و تنها با یک درصد از ظرفیت عادی خود کار میکند
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از مردم خواسته است که مصرف آب را دستکم ۲۰ درصد کاهش دهند.
آمار رسمی نشان میدهد که در تیر ماه ۱۴۰۴ مصرف نسبت به سال گذشته ۱۳ درصد کاهش داشته است، اما مقامها میگویند برای تامین آب در ماههای شهریور و مهر، باید ۱۲ درصد دیگر نیز کاهش یابد.
در تابستان ۱۴۰۴ برای صرفهجویی در مصرف انرژی، ادارات دولتی در تهران و برخی دیگر از شهرها بهطور مرتب تعطیل میشدند؛ اقدامی که اعتراض برخی کسبوکارها را به دلیل زیان اقتصادی به دنبال داشت
از خشکسالی تا «ورشکستگی آبی»
آمار رسمی نشان میدهد بارندگی در یک سال گذشته بین ۴۰ تا ۴۵ درصد کمتر از میانگین بلندمدت بوده است. در برخی استانها این کاهش حتی به بیش از ۷۰ درصد رسیده است. اما اقلیم تنها بخشی از ماجراست.
کاوه مدنی میگوید: «این یک بحران آب نیست، بلکه ورشکستگی آبی است – وضعیتی که در آن خسارتها دیگر بهطور کامل جبرانپذیر نیست و اقدامات کاهشدهنده کافی نخواهد بود.»
ایران طی دههها بیشتر از آنچه طبیعت میتوانست تأمین کند آب مصرف کرده است: ابتدا رودخانهها و سدها را خالی کرده، سپس به سراغ ذخایر زیرزمینی رفته است.
آقای مدنی تأکید میکند: «خشکسالی بهتنهایی باعث این وضعیت نشده است. سوءمدیریت و مصرف بیشازحد، بحران را مدتها پیش از شدت گرفتن تغییرات اقلیمی رقم زد.»
بر اساس آمارها، بخش کشاورزی حدود ۹۰ درصد منابع آبی ایران را مصرف میکند؛ آن هم عمدتا با شیوههای آبیاری ناکارآمد. در بسیاری از مناطق خشک کشور نیز محصولات آببری مانند برنج و نیشکر کشت میشوند.
نشتیها
در تهران گزارش شده است که تا ۲۲ درصد آب تصفیهشده از طریق نشتی در لولههای فرسوده از دست میرود.
با این حال، چنین میزان هدررفت در بسیاری از کشورهای جهان نیز دیده میشود.
بر اساس گزارش «واتر نیوز اروپا» ۲۵ درصد از آب آشامیدنی اتحادیه اروپا نیز از طریق نشت از دست میرود.
شرکت مککینزی اند کمپانی میگوید ۱۴ تا ۱۸ درصد از آب تصفیهشده در ایالات متحده به همین ترتیب از بین میرود و برخی خدمات شهری گزارش دادهاند که تا ۶۰ درصد آب از طریق نشت هدر میرود.
آبهای زیرزمینی ایران از دهه ۱۳۵۰ به شدت برداشت شدهاند؛ بر اساس برخی برآوردها، بیش از ۷۰ درصد از این ذخایر از بین رفته است.
در برخی مناطق، زمین سالانه تا ۲۵ سانتیمتر بر اثر فروریختن سفرههای آب زیرزمینی (سنگ یا مواد طبیعی قابل نفوذی که امکان جریان آب در زیر زمین را میدهند) نشست میکند.
این پدیده، روند از دست رفتن منابع آبی را شتاب میدهد.
دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمیکند.
توجه داشته باشید کامنتهایی که مربوط به موضوع مطلب نباشند، منتشر نخواهند شد!