شاه و بحران سال ۱۳۳۲
برای پاسخ به کسانی که مدعیاند محمدرضا شاه فردی ترسو بود و هر بار که بحرانی پیش میآمد کشور را ترک میکرد، نخست باید ببینیم او چند بار ایران را ترک کرده و دلایل آن چه بوده است.
محمدرضا شاه در طول ۳۷ سال سلطنت خود تنها دو بار ایران را ترک کرد: بار نخست ۲۵ امرداد ۱۳۳۲ بود و بار دوم ۲۵ سال بعد، یعنی ۲۶ دی ۱۳۵۷. در این پادکست ما بر روی دلایل خروج شاه در امرداد ۱۳۳۲ تمرکز میکنیم؛ زمانی که دکتر محمد مصدق، نخستوزیر وقت، فرمان عزل خود را نپذیرفت.
در روز ۲۴ امرداد ماه فرمان عزل توسط سرهنگ نعمتالله نصیری به مصدق ابلاغ شد. مصدق بلافاصله دستور بازداشت نصیری و همراهش را صادر کرد. این خبر بهسرعت به گوش شاه رسید. امروز میدانیم که مصدق از پیش خود را برای چنین احتمالی آماده کرده بود؛ چنانکه کریم سنجابی بعدها اعتراف کرد، مصدق گفته بود «فرمان عزل را نخواهد پذیرفت».
در آن زمان، بسیاری از افسران وفادار به شاه یا به دستور مصدق بازنشسته و تبعید شده بودند یا در زندان به سر میبردند. حتی رئیس ستاد ارتش، محمدتقی ریاحی، از نزدیکترین افراد به مصدق بود. در چنین شرایطی، شاه چارهای جز ترک ایران نداشت؛ در غیر این صورت، سرنوشتی مشابه تزار نیکلای دوم و خاندان رومانوف، یعنی اعدام و پایان سلسله پهلوی، در انتظار او و ملکه ثریا بود.
از ۲۵ امرداد به بعد، اجتماعات و میتینگهای خشونتآمیز جبهه ملی و حزب توده نشان داد که چه سرنوشتی در انتظار شاه جوان ایران بود اگر بهموقع کشور را ترک نمیکرد. مطبوعات طرفدار مصدق و حزب توده نیز یکصدا خواستار دستگیری و اعدام شاه و خانوادهاش بودند. حتی حسین فاطمی، وزیر امور خارجه مصدق، در یک سخنرانی تند و توهینآمیز خواهان اعدام محمدرضا شاه، سرنگونی نظام پادشاهی و اعلام جمهوری در ایران شد.
دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمیکند.
