ایده‌های پنجاه‌وهفتی؛ چرا به زباله‌دان تاریخ پرتاب شده‌اند

1- بالطّبع میتوان برآمدن حکومت فقاهتی را اگر بخواهیم پسزمینه ها و ریشه های فرهنگی و تاریخی آن را فعلا به کناری نهیم و بپردازیم به آغازگاه مثلا شکلگیری بیدار شدن ما ایرانیان از خواب سنگین قرون و بر پا ایستادن خودمان از عصر مشروطیّت تا فاجعه هولناک 1357، آنگا میتوان در باره صف آراییهای مختلفی که در جامعه ایرانی رخ دادند، بررسیهای اساسی کرد؛ بویژه که ما نسلهای امروزی به تاریخ مشروطه خیلی نزدیکتر هستیم تا تاریخ فرض کنیم عصر هخامنشیان. اینکه در این پروسه تقریبا یکصد و بیست ساله از زمان اعلام مشروطیّت تا کنون، گرایشهای مختلف سیاسی از لحاظ نظری و تئوریکی و ایدئولوژیکی و اعتقاداتی متفاوت در جامعه ایرانی بر ذهنیّت مردم، چقدر موثّر بودند و چگونه شکل گرفتند و هر کدام نیز به فراخور خودشان، چقدر در تحوّلات و زیر و بمهای اجتماع و کشور، نقش داشتند و دیگر اینکه از برآیند کشمکشهای فرقه ای و تشکیلاتی، کدام گرایشها بیشترین تاثیر را در موجبیّت فاجعه 1357 داشتند، مبحثیست که به نظر من برغم دشواری و پیچیدگی بررسی آن که به ظرافتهای ژرفبینی و آزاد ببودن از گرایشهای سازمانی و فرقه ای و عقیدتی و غیره و ذالک منوط است و همچنین جانبداری نکردنهای آلوده به حب و بغض، کار هر کسی نیست. باید خیلی انسان وجدانپاک و رادمنش و بیدارفهم و دادگزار بود تا بتوان با مته به خشخاش گذاشتنها بتوان به علّتیابی و روند شکلگیری فاجعه کامیاب شد و سپس با درایت و دریادلی و بینش آینده نگر، نظرات سنجشی خود را بر زبان و قلم آورد. من یک مثال ساده از «تاریخ انقلاب فرانسه» می آورم و اشاراتی دیگر نیز میکنم. امیدوارم که دیگران به تن خویش با عنایت به وجدان فردی خود بفهمند و بدانند که مسئولیّت کشتار وحشتناک چندین هزار نفری فرزندان این آب و خاک به دست ضحّاکیان الهی فقط به گردن عاملان خونریزش آویزون نیست؛ بلکه به تمام آنانی که ادّعای اپوزیسیونی و مصدر استادی و آکادمیکری و روشنفکری!؟ و امثالهم میکنند، دو چندان است مسئولیّتش و درجه اتّهامش.
2- وقتی که انقلاب فرانسه رخ داد و حتّا مردم را دسته دسته در مقابل توپ میگذاشتند و قتل عام میکردند، فرزانه ای ژرفاندیش و بی همتا و بسیار عزیز و دوست داشتنی که چهره ای درخشان در « تاریخ تفکّر و فلسفه سیاسی» محسوب میشود به نام «الکسیس توکوویل» بر آن شد که در باره چرایی رویداد انقلاب فرانسه پژوهش کند و بیندیشد. وی به خانواده اشراف فرانسه تعلّق داشت و هرگز انسانی عقده ای نبود؛ بلکه فرزانگی او هنوز از چشمان مهربانش در تمام عکسهایش هویداست و میدرخشند. وی در آثار بسیار قویمایه ای که نوشت و منتشر کرد به کلیدی ترین علّت رویداد انقلاب فرانسه، پی برد و نظریّه اش را عبارت بندی کرد؛ یعنی نظریّه ای که هیچکس در تاریخ تفکّر سیاسی و فلسفه سیاست اروپایی به آن توجهی نکرد و آن را به حاشیه راندند. نظریّه کلیدی او بر سائقه «رشک/حسادت» تمرکز کرده بود؛ یعنی دقیقا همان گرانیگاهی که تاریخ «فاجعه بار ایران» را از عصر میترائیسم و از دوران سلسله ساسانیان در جامعه ایرانیان رقم زد و مردم را به فلاکت انداخت؛ یعنی سائقه «رشک و حسادت». [داستان فریدون و پسرانش در شاهنامه]
3- بین «رشک و حسادت» که غالبا ایرانیها آنها را مترادف میپندارند، تفاوتی اساسی و ظریف وجود دارد.«رشک» در واقعیّت اجرائی اش به سوی نابودی و کشتن رقیب متمایل است؛ ولی «حسادت» به این سو متمایل است که دیگری همان چیزی را نداشته باشد که مثلا من دارم. حسادت در بدترین حالت اغراق آمیزش ممکن است که به قتل دیگری نیز منجر شود، ولی دلیل هدفمند برای قتل نیست. امّا «رشک» به طور کلّی در صدد نابودی و قتل هدفمند رقیب است.
4- وقتی که شما بخواهید به دلیل یابی برای وقوع فاجعه نکبتی سال 1357 بپردازید، باید ششدانگ حواستان را بر این مسئله تمرکز دهید که در میدان کشمکشهای انواع و اقسام سازمانها و گروهها و تشکیلات و گرایشها و فرقه ها و غیره و ذالک در مصاف با دولتهای وقت، کدامین «سوائق و غرائز و امیال» به حیث موتور و پتانسیل انرژی دهنده به گرایشها، عملکرد داشتند؛ نه اینکه فقط وضعیّت عقیدتی و نظری حریفان درگیر، چه بود و در چه نوع مطالب و شعارهایی انعکاس پیدا میکرد. اینها همه، ظواهر بودند که در زیرلایه هایشان، «کوره شعله ور و سوزان سوائق و غرائز و امیال» عملکرد داشتند و انسانها را به اجرای اقدامها به سبک و سیاق خودشان متمایل میکردند. نگاهی به برنامه عقیدتی [برنامه اسلامی نواب صفوی، برنامه مجاهدین، برنامه فدائیان، برنامه حزب توده، برنامه ملی-اسلامیها، برنامه مصدّقیها و غیره و ذالک] تک تک گرایشهای دخیل در مسائل و تلاطمهای اجتماعی و کشوری ایران از عصر مشروطه تا فاجعه 1357 باید بتواند پژوهنده تیزبین و بیدارفهم را متوجّه ریشه های فلاکتهای میهنی بکند و در صدد راهگشاییهایی باشد که توانمند به چیره شدن بر بر اصل منبع بدبختیها موفّق شود. گمون کنم اکنون متوجّه بشوید که چرا من به عصر اساطیر ایران رو آورده ام و از اعماق تاریخ و فرهنگ ایران به طرف سطح مسائل ایران همچون آتشفشان، فواره میزنم.
5- فاجعه 1357، ریشه ای به قدمت دو هزار و پانصد سال دارد و یکصد و بیست سال نیز طول کشید تا زخم چرکینش در سال 1357 سر باز کند و سراسر جامعه را آلوده خبیثترین جنایتکاران و خونریزان تاریخ بشر کند؛ طوری که از جنایات آنها به نام «الله و قرآن»، چنگیز خان و هلاکو خان مغول در قبر نیز به وحشت افتاده اند. برای چیره شدن بر حکومت فقاهتی، فقط روشنگری درسطح ذهنیّتها کفایت نمیکند؛ بلکه باید بیشترین نیروی خود را نیز بر این گذاشت که با کمک نیروی خارجی به نابودی تمام چفت و بست و ردّپاها و نشانه های حکومت آخوندی همّت کرد؛ قبل از اینکه ایران برای همیشه و ابد از صحنه تاریخ بشر، محو شود.
شاد زی و دیر زی!
فرامرز حیدریان