هرمز، اهرم بازدارندگی دیگران، یا دیلم ترمز توسعه‌ی ایران؟!

درود بر کیانوش عزیز و درود بر آقای کریمی گرامی،
تحشیه ای از پا به پا رفتن با رزمهای پهلوانان و دلاوران آذربایجان از بابک خرّمدین تا باقر خان و ستّار خان جوانمرد،

آقای کریمی! من مانده‌ام که شما و نسل شما، پس از شصت سال غوطه ‌خوردن در انواع سیاستبازیها، هنوز نه جمهوری اسلامی را شناخته‌اید و نه وضع فاجعه ‌بار مردمان ایران را در زیر سیطره یکی از خونریزترین نظامهای تاریخ معاصر ایران و جهان. شگفتا که پس از اینهمه تجربه، هنوز سیاست را چنان به بازی گرفته‌اید که گویی مسئله، نه سرنوشت انسانها؛ بلکه صرفا چگونگیِ تنظیم چند واژه در یک تفاهمنامه است. پس از اینهمه لق‌لقِ زبانی در باره وضعیّت خلیج فارس، حاصل جمعبندی شما چیست؟ «راه، همانا بازگشت به تفاهمنامه است» و در پایان نیز «سیاست مسئولانه»! چه کشف سترگی! کلاهتان را برای پُز دادن به رفقا، چهار انگشت بالاتر بگذارید!. گویی تاریخ نیم‌ قرن گذشته، نه تاریخ جنایت و تبهکاری و قتل‌عام و اعدام و شکنجه و غارت و تجاوز و چپاول و فقر گسترده و متلاشی شدن اخلاق فردی و اجتماعی و نابودی شیرازه خانواده ها و ویرانگری میهن؛ بلکه دفترچه‌ای از سوءتفاهمهای دیپلماتیک بوده است که اکنون با چند کلمه مسئولانه و نصیحة الملوکی آقای کریمی و امثال ایشون میتوان آن را بست و به بایگانی سپرد.
شما پس از تقریبا نیم ‌قرن جنایتها و تبهکاریها و قتل‌عامهای هولناک، پس از اعدامهایی که هر روز جوانانی را به پای چوبه دار میفرستند تا همین ثانیه های جاری و فرداهای محتمل، هنوز به این نتیجه نرسیده‌اید که مسئله، صرفا اصلاح یک رفتار یا بازگشت به یک تفاهمنامه نیست؛ بلکه مسئله، برچیدنِ ساختار مخوفی است که جنایت را به سیاست، سرکوب را به قانون، و خونریزی و اعدام را به وظیفه و عبادت دینی تبدیل کرده است. اگر قرار است که سخن از راه نجات ایران باشد، نخستین پرسش این نیست که چگونه میتوان با این دستگاه به تفاهم رسید؛ بلکه پرسش اینست که چگونه میتوان از شرّ آن، رهایی یافت و حتّا ریزترین نشانه‌های دوام آن را از میان برداشت.
دست ‌مریزاد، آقای کریمی! بعد از شصت سال تجربه «سیاستورزی نقّاد در دیگ مذابِ بی‌ خبری از دانش و فلسفه سیاست»، سرانجام به این نتیجه رسیده‌اید که راه، بازگشت به تفاهمنامه است. این دیگر سیاستورزی نیست؛ بلکه این، تبدیلِ فاجعه به یک مسئله اداری است. این، همان لحظه‌ای است که اندیشیدن، به جای آنکه واقعیّت را بشکافد و به عمق ریشه های هولناکش پی ببرد، خودش را به آرامشِ یک عبارتِ بی‌ خطر میسپارد.
اگر شما بتوانید حتّا یک نفر را در دستگاه گیوتینداران الهی پیدا کنید که معنای «سیاست» یا «مسئولیّت» را بفهمد و بتواند آن را به زبان خودش تعریف کند، من متعاقبا ثابت خواهم کرد که حکومت الهی گیوتینداران، یکی از بی ‌همتاترین حکومتهای خدمتگزار ایرانیان و ابنء بشر است!. جدّی میگویم. پیدا کنید آن نابغه‌ای را که بتواند با استدلالی متّقن گواهی دهد که کارگزاران این دستگاه مخوف الهی، چیزی از معنای سیاست و مسئولیّت میفهمند؛ نه آنکه صرفا واژه‌هایشان را در خطابه‌ها تکرار کنند؛ زیرا اگر حکومتداران فقاهتی از مسئولیّت و سیاست میهنی ذرّه‌ای آگاهی داشتند، نیم‌ قرن تمام مصدرِ فعّال‌کردن گیوتین خونریز نمینشستند و اینهمه جنگ‌طلبِ تاریخی و روانپریشِ عقده‌ای نمیبودند. مسئولیّت، این نیست که جنایت را با واژه‌های آراسته بپوشانند؛ بلکه مسئولیّت، اینست که جان انسان را بر هر مصلحتِ ساختگی مقدّم بدارند. سیاست، این نیست که در برابر فاجعه، زبان را به تفاهمنامه و مسئولیّت‌ پذیری مشغول کنند؛ بلکه سیاست، اینست که از انسان در برابر دستگاهی که او را به عدد، پرونده و قربانی تقلیل داده است، دفاع کنند و اینجاست که تفاوتِ میان دانشِ سیاست و بازیِ سیاست آشکار میشود. دانشِ سیاست، از واقعیّت آغاز میکند؛ امّا بازیِ سیاست، از واژه‌ها. دانشِ سیاست، مسئولیّت را در نسبت با انسان میسنجد؛ امّا بازیِ سیاست، آن را در نسبت با قدرت. دانشِ سیاست، از خود میپرسد که چه باید کرد تا جنایت پایان یابد؛ امّا بازیِ سیاست، میپرسد که چگونه میتوان در باره جنایت، ماست مالیتر سخن گفت. دست‌ مریزاد، آقای کریمی! دست‌مریزاد از اینهمه «دانشِ سیاستورزیِ نقّادانه». دست ‌مریزاد از اینهمه تجربه که هنوز نتوانسته است شما را به این حقیقت ساده برساند تا دریابید که وقتی دستگاهی، جنایت را به اصلِ حکمرانی تبدیل میکند، تفاهم با آن نمیتواند جایگزینِ مسئولیّتِ برچیدنِ آن شود.
شاد زی و دیر زی!
فرامرز حیدریان