مصاحبه با خانم ناهید حسینی درباره‌ی تفکیک جنسیتی در ایران

یکی از بهترین شیوه‌های تشخیص جامعه‌ی دمکراتیک و پیشرفته از جوامع عقب مانده، مشاهده و ارزیابی وضعیت زن در جامعه و نوع عملکرد سیستم حکومتی نسبت به احقاق حقوق زنان است. با توجه به طرح تفکیک جنسیتی که در آن بارها ستم‌های فراوانی به زنان ایران اعمال شده مصاحبه‌ای داشتم با خانم ناهید حسینی، ایشان از زنان نمونه‌ای هستند که سالها در حوزه‌ی سیاست و حقوق بشر فعال بوده‌اند و علاوه بر مشکلات سیاسی و اجتماعی جامعه ایران، در حوزه‌ی زنان نیز توانسته‌اند تحقیقات بسیار پرارزش و مستندی ارائه بدهند - آرش لرستانی

آرش لرستانی:  تفکیک جنسیتی و محدود کردن زن در سیستم جمهوری اسلامی ایران با چه دلایلی صورت می‌گیرد؟

ناهید حسینی: در قوانین اسلامی، همیشه مرد و زن را به عنوان دو جنس مخالف در مقابل هم قرار داده اند، بطوریکه یکی ار بخشهای اصلی هر توضیح المسایلی چگونگی روابط زن و مرد را بطورعریان توضیح میدهد. تفکیک جنسیتی ناشی از تضاد این دو جنس است، به روایت ساده تر، زن ومرد در شرع اسلام مثل پنبه و آتش می مانند و نباید در کنار هم قرار بگیرند. تفکیک جنسیتی نیز ناشی از چنین دیدگاهی است، این پروسه جداسازی بعد از انقلاب اسلامی سال 57 در ایران شروع شده و بطور مداوم این حاکمیت در حال برنامه ریزی برای دور کردن زنان از محیط اجتماعی و سیاسی و فرهنگی بوده است. تفکیک جنسیتی، ابتدا از آموزش و پرورش شروع شد و بعد به عرصه اتوبوس و بیمارستان و عروسی و مهمانی کشانده شد و امروز در عرصه کارمندی و کنسرت و کلاسهای موسیقی خود را بازتاب میدهد. به نظر من این جدا سازی یک استراتژی موثر برای خانه نشین کردن زنان می باشد. بطوریکه آقای قالیباف شهردار تهران تفکیک جنسیتی را در شهرداری تهران اعلام کرد و بودن زن و مرد را در کنار هم خطری برای کانون خانواده دانست و رگ غیرت مردها را نشانه گرفت که با کار زنانشان مخالفت کنندو این در راستای صحبتهای چندی پیش آقای خامنه ای است که فرمان به افزایش جمعیت را صادر کرد و دستور داد کلیه امکانات جلوگیری از بارداری را از دسترس زنان دور کنند و حتی بستن لوله تخمدان زن و مرد را جرم دانست که ممکن است تا 3 سال زندان نیز داشته باشد، بعضی از دست اندرکاران حکومت در پشتیبانی از تفکیک جنسیتی برای توجیه استراتژی خانه نشین کردن زنان، بهره وری کاری را نتیجه تفکیک جنسیتی دانسته اند، در حالیکه تحقیقات جهانی عکس این ادعا را نشان میدهد و درایران نیز درجه رشد کار و سرمایه نه تنها بالا نرفته بلکه افت زیادی نیز داشته است. مسئله دیگری که در جهت دفاع از تفکیک جنسیتی عنوان شده، احترام و تکریم به زن می باشد در حالیکه هیچگاه زنان ایرانی چه از نظر قانونی و چه از نظر فرهنگی دارای احترام واقعی در جامعه نبوده اند، چون خود آنها در تصمیم گیریها شرکت نداشته اند و این مردان بوده اند که احترام و تکریم را از زاویه دید خود تعریف کرده اند. به اعتقاد من رژیم جمهوری اسلامی برای خانه نشین کردن زنان از هیچ ترفندی کوتاهی نمیکند و برای حفظ قدرت خود مجبور است نیمی ار جمعیت ایران را ازشرکت در مسایل اساسی جامعه دور نگردارد. 

آرش لرستانی:  آیا طرح تفکیک جنسیتی در ایران موفقیت آمیز خواهد بود؟ لطفا دلایل خود را بیان کنید.

ناهید حسینی: من باور ندارم طرح تفکیک جنسیتی موفقیت آمیز خواهد بود چون زنان ایرانی راه مبارزه را با رژیم را آموخته اند، هر دری بر روی آنها بسته میشود برای خود در دیگری می گشایند، دختران ایرانی امسال نیز موفق شدند 60% از صندلیهای دانشگاهها را بخود اختصاص دهند، شاگرد اول و دوم رشته ریاضی دختر بوده است و از 15 نفر شاگردان اول تا سوم کنکور سراسری، 9 نفر آنها دختربوده است. خانم مریم میرزاخانی که تحصیلات خود را در رشته ریاضی در دانشگاه شریف به پایان رسانده بود و در سالهای اخیر در مقام پرفسوری در دانشگاه استنفورد امریکا تدریس میکند به عنوان یک زن برای اولین بار به دلیل کشفیات جدیدی در ریاضیات جایزه معروف فیلدز را به خود اختصاص داد. دلیل دیگربرای عدم موفقیت این ادعا، جهانی شدن حوزه ارتباطات است، با توجه به جهانی شدن اخبار، قوانین حقوق بشری نیز در دسترس عموم قرار گرفته و عرصه تنگ نظری را به دیکتاتورها تنگ کرده است، دیگر نمیتوان با زور حکومت کرد و مردم را در بی خبری گذاشت، دلیل سوم، امروزه در ایران، حقوق ماهیانه یک فرد نمیتواند به تنهایی جوابگویی نیازهای اقتصادی یک خانواده باشد، در نتیجه فشار اقتصادی باعث میشود زنان در جامعه حضور داشته باشد. اما قطعا تفکیک جنسیتی میتواند بر روی یک قشرخاص از جامعه تاثیرات اقتصادی و فرهنگی بگذارد.

آرش لرستانی:  با توجه به آمار بالای زنان تحصیل‌کرده ایرانی، آموزش چه تاثیراتی بر پروسه تبعیض علیه زنان خواهد گذاشت؟

ناهید حسینی: اگر هر جامعه ای زنان تحصیلکرده زیادی داشته باشد بطور قطعی در درجه اول فرزندان بهتری تربیت خواهند کرد و درجه سلامتی و بهداشت خانواده بالا خواهد رفت و همینطور با توجه به اینکه یک مادر تحصیلکرده قادر به استفاده از اینترنت خواهد بود به طرق مختلف ارتباطی مثل شبکه های اجتماعی میتواند در تماس با دنیای بیرون خانه باشد، بطوریکه الان درایران زنانی هستند که از طریق طراحی وب سایتها و یا کار با کامپیوتر به عرصه بازار وارد شده اند. در نتیجه هر چه میزان تحصیلات زنان بالا باشد از یک طرف به گسترش سرمایه اجتماعی کمک میکند و از طرف دیگر به مراتب نسبت به حقوق خود آگاهتر میشوند و بر علیه تبعیضها مبارزه خواهند کرد.

 آرش لرستانی: نقش رسانه‌های حکومتی و اپوزیسیون رژیم را در مشارکت اجتماعی زنان چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ناهید حسینی: رسانه های حکومتی در جهت پیشبرد شعار بهشت زیر پای مادران است برای خانه نشین کردن آنها برنامه ریزی میکند و از طرفی زنان را عاملین فتنه و اختلاف در خانواده معرفی میکند و از طرف دیگر به فرهنگ جامعه مردسالار کمک میکند. ولی اپوزیسیون تلاش دارد فعالیتهای رژیم بر علیه زنان را افشا کند و زنان را به مبارزه در مقابل بی عدالتیها فرابخواند، اما نباید این نکته را فراموش کرد که ترکیب رهبری سیاسی اپوزیسیون مردانه است و اگر این مسئله حل نشود بیم این میرود که مردان در لباس هر سیستمی نتوانند تبعیضهای چندگانه علیه زنان را بفهمند وبرای حل آن چاره اندیشی درست بکنند.

 آرش لرستانی: عوامل اجتماعی مانند بیکاری، فقر، فحشا و اعتیاد چه تاثیری بر حقوق زنان خواهد گذاشت؟

ناهید حسینی: بدون شک، نابرابریهای اقتصادی منشاء جدی برای معضلات اجتماعی مثل بیکاری، فقر، فحشا و اعتیاد باشد و بطور مستقیم بر روی پایین بودن سطح دانش زنان تاثیر میگذارد، و نتیجه آن ناآگاهی هر چه بیشتر زنان نسبت به حقوق خود می باشد. امروز در ایران اعتیاد یکی از مشکلات جدی اجتماعی است که زنها و حتی دختران جوان به آن گرفتار شده اند، بیکاری باعث گسترش فحشا در میان زنان است، در واقع عوامل اجتماعی نامبرده میتواند تکمیل کننده قوانین شرعی باشد که هدفش نگهداشتن زنان در بیسوادی ونا آگاهی روزافزون می باشد.

 آرش لرستانی: با توجه به عملکرد جمهوری اسلامی ایران طی 35 سال گذشته، تبعیض علیه زنان چه نتایج اجتماعی و سیاسی در بر خواهد داشت؟

ناهید حسینی: عملکرد جمهوری اسلامی تا کنون متناقض با قوانین کنفوانسیون رفع هر گونه تبعیض علیه زنان سازمان ملل متحد بوده است. در مفاد کنوانسیون به صراحت توضیح داده میشود که "‌ توسعه‌ تمام‌ و كمال‌ يك‌ كشور، رفاه‌ جهاني‌ و برقراري‌ صلح‌ مستلزم‌ شركت‌ يكپارچه‌ زنان‌ در تمام‌ زمينه‌ها در شرايط‌ مساوي‌ با مردان‌ است‌" و در جایی دیگر کنفوانسیون یادآوری میکند که "تبعيض‌ عليه‌ زنان‌ ناقض‌ اصول‌ برابري‌ حقوق‌ و احترام‌ به‌ كرامت‌ انساني‌ است‌ و مانع‌ شركت‌ زنان‌ در شرايط‌ مساوي‌ با مردان‌ در زندگي‌ سياسي‌، اجتماعي‌، اقتصادي‌ و فرهنگي‌ كشور و نيز گسترش‌ سعادت‌ جامعه‌ و خانواده‌ شده‌ و شكوفايي‌ كامل‌ قابليت‌ها و استعدادهاي‌ زنان‌ در خدمت‌ به‌ كشور و بشريت‌ را دشوارتر مي‌نمايد". من فکر میکنم برنامه حاکمیت جمهوری اسلامی کاملا در جهت عکس مفاد کنفوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان حرکت داشته و بهمین دلیل تابحال آنرا امضا نکرده است. در نتیجه یکی از دلایل عقب ماندگی سیاسی و اقتصادی وفرهنگی کشور و مبارزه با مدرنیسم به علت  حاکمیت نظری و عملی جامعه مردسالار می باشد و تا زمانی این مسئله حل نشود کشور ما رنگ دموکراسی بخود نخواهد دید و همچنان در جامعه جهانی ایزوله خواهد بود.

 آرش لرستانی: چه گروهها و ابزارهایی می‌توانند در جهت احقاق حقوق انسانی زنان بیشترین بازده را داشته باشند؟

ناهید حسینی: بنظرم احقاق حقوق زنان به دو شیوه انجام پذیر است: یکی تغییر قوانین تبعیض آمیز بوسیله قوه مقننه هر کشوری و دوم تلاش برای تغییر فرهنگها و سنتهایی که خاص جوامع توسعه نیافته و یا در حال توسعه است. پذیرش منشور جهانی حقوق بشر میتواند اساس پیشروی برای از بین بردن تبعیضها در چنین جوامعی باشد، در نتیجه هر گروه و ابزاری که در این چهارچوبه حرکت کند، قدمی بسوی رهایی زنان از ستم جنسیتی خواهد بود، زیرا حقوق زن حقوق بشر است.

آرش لرستانی: در پایان اگر ذکر نکته‌ای را لازم می‌دانید لطفا آن را بیان کنید.

ناهید حسینی: من لازم میدانم نکته ای را در اینجا اضافه کنم، از آنجاییکه پذیرش کثرت گرایی در جامعه ما میتواند امکانی برای زیستن همزیستی مسالمت آمیزرا فراهم کند، به تمامی علاقمندان حقوق برابر زن و مرد توصیه میکنم که نظریه تلاقی  را که به ستمهای چندگانه ملی، مذهبی و طبقاتی اشاره دارد مطالعه کنند.Intersectionality

بخش: 
انتشار از: 

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمی‌کند.