گفتمان مطالبه محور؟

بعضي مي‌گفتيم ‏رأًي ندهيم، برخي مي‌گفتند آن وقتها هم كه رأي نداديد به كجا رسيديم، عده‌اي مي‌گفتند شماهايي كه رأي داديد به چه ‏رسيديد، كساني مي‌گفتند رئيس‌جمهور يك تداركاتچي بيشتر نيست، ديگراني مي‌گفتند بين بد و بدتر بايد بد را ‏انتخاب كرد، تعدادي پاسخ مي‌دادند اگر ما به بد رأي بدهيم ولي بدتر از صندوق بيرون آمد چه بايد کرد؟ به هر ‏حال در جلساتي كه بود بحث‌هاي زيادي شد و بالاخره به اين نتيجه رسيديم مستقل از اينكه رأي مي‌دهيم يا نه، بايد ‏از شخص‌محوري فاصله بگيريم و به طرف مطالبه محوري برويم.

مصاحبه با کيوان صميمي ‏ -

چند صد نفر از فعالان سياسي – اجتماعي از گرايش هاي گوناگون، اخيرا با انتشار بيانيه اي به اعلام موضع در ‏مورد انتخابات رياست جمهوري آينده پرداختند. امضا کنندگان اين بيانيه تاکيد کردند که "برخورد كنشگرانه‌ي ‏مطالبه محور با فرايند و فضاي انتخاباتي خواهند داشت" و مي کوشند به تدريج "گفتمان مطالبه محور" ‏‎ ‎را ‏جايگزين "مشاركت بي‌قيد و شرط و نيز تحريم از ابتداي فرايند انتخابات" کنند. با کيوان صميمي يکي از امضا ‏کنندگان اين بيانيه مصاحبه اي کرده ايم که در پي مي خوانيد.‏

‎‎بيانيه اخير فعالان سياسي و اجتماعي در مورد لزوم روي آوردن به "گفتمان مطالبه محور"، در چه ‏بستري تهيه و منتشر شده است؟‎‎

سابقه اين بيانيه برمي‌گردد به تابستان امسال. آن زمان بحث‌هايي در مورد انتخابات مطرح بود؛ بعضي مي‌گفتيم ‏رأًي ندهيم، برخي مي‌گفتند آن وقتها هم كه رأي نداديد به كجا رسيديم، عده‌اي مي‌گفتند شماهايي كه رأي داديد به چه ‏رسيديد، كساني مي‌گفتند رئيس‌جمهور يك تداركاتچي بيشتر نيست، ديگراني مي‌گفتند بين بد و بدتر بايد بد را ‏انتخاب كرد، تعدادي پاسخ مي‌دادند اگر ما به بد رأي بدهيم ولي بدتر از صندوق بيرون آمد چه بايد کرد؟ به هر ‏حال در جلساتي كه بود بحث‌هاي زيادي شد و بالاخره به اين نتيجه رسيديم مستقل از اينكه رأي مي‌دهيم يا نه، بايد ‏از شخص‌محوري فاصله بگيريم و به طرف مطالبه محوري برويم. بايد مطالبات حداقلي و مرحله‌اي خود را ‏مطرح کنيم و با فرايند انتخابات برخوردي فعال داشته باشيم حتي اگر در مرحله پايانيِ اين فرايند، يعني انداختن ‏رأي به صندوق حضور نداشته باشيم. پديده انتخابات يعني دعوت كردن از كسي كه بيايد و خواسته‌هاي مردم را ‏اجرا كند، پس بايد بدانيم كف خواسته‌هاي مشخص‌مان چيست و سپس آيا شرايطي وجود خواهد داشت كه اين ‏مطالبات حداقلي مطرح و سپس به گفتمان تبديل شود؟ به هر حال زمينِ بازي كنشگر سياسي خارج از قدرت ‏مستقر، عرصه عمومي است. عموميتي كه فقط مي‌داند كه از وضعيت فعلي ناراضي است و مي‌خوا‌هد اين ‏وضعيت ادامه پيدا نكند. مي‌داند چه نمي‌خواهد ولي نمي‌داند چه مي‌خواهد، و اين درست همان حالتي است كه منجر ‏به تقويت حركتهاي كور و سربازكردن ناگهاني بحرانهاي اجتماعي مي‌شود.‏

‎‎جلساتي که گفتيد با حضور نمايندگان چه جرياناتي برگزار مي شد؟‎‎

بيش از 7 ماه هر هفته جلساتي با حضور برخي فعالان سياسي از طيف‌هاي ملي، چپ، ملي - مذهبي، برخي از ‏اصلاح‌طلبان و نيز فعالاني ازكارگران، اقوام، زنان، معلمان و دانشجويان تشكيل مي‌شد و پيرامون ضرورت ‏تدوين پيش‌نويس خواسته‌هاي حداقلي اقشار مختلف و داشتن رويكردي مطالبه محورانه با انتخابات و حتي پس از ‏انتخابات، بحث مي‌شد. طبيعي است طيف‌ها و اقشار، خواسته‌هاي متفاوتي دارند ولي هدف اين جلسات اين بود كه ‏مشتركات را براي شروع اينكه بدانيم چه مي‌خواهيم، دسته‌بندي كنيم. ‏

‎‎مطالباتي كه در اين بيانيه مطرح شده‌اند بسيار حداقلي هستند. آيا اين باعث نمي‌شود تا دعوتي كه ‏امضاء كنندگان براي پيوستن به اين گفتمان كرده‌اند با استقبال وسيع روشنفكران و كساني كه خواهان مطالبات ‏اساسي تري مي‌باشند، روبه رو نشود؟‎ ‎

‏ ‏

ببينيد، چيزي كه منتشر شده با اينكه محصول خرد جمعي نشست‌هاي چندين و چند ماهه است و روي تك تك ‏كلماتش بحث‌هاي زيادي شده ولي به هيچ وجه ادعاي بدون نقص بودن را ندارد، چون هدف شركت كنندگان در اين ‏جلسات فقط نفس مطرح كردن پديده "مطالبه محوري" بود. من معتقدم هم به لحاظ كمي ميتوان خواسته‌هاي ‏بيشتري را اضافه كرد و هم به لحاظ كيفي هر يك از مطالبات مطرح شده را مي‌توان غناي بيشتري داد. ولي ‏دوستان خطوط مختلف فكري و فعالان اقشار و صنوفي كه فعال‌تر در اين ماهها هر هفته وقت مي‌گذاشتند و علاوه ‏بر آن، هزينه سياسي شركت در اين نشست‌‌ها ( كه يكي دو بار هم با تهديد مواجه شد ) را نيز پرداخت كرده‌اند، به ‏اين نتيجه رسيدند بهترين كاري كه در اين زمينه مي‌توانند بكنند مطرح كردن بسيار آرام و حداقليِ خواست هاي ‏ملموس و دست‌يافتني است. خواستهاي آرماني دموكراسي خواهان از بديهياتند و حقوق ضايع شده نيز بسيارند ولي ‏شرايط حاكم بر كشور، نياز به فضاي آرام، توان فعالان سياسي، اولويت‌هاي‌ مردم، ضرورت همراهي فراگيرتر ‏كنشگران سياسي و مدني و بسياري موارد ديگر ايجاب مي‌كند كه گام به گام و حداقلي حركت كنيم. اين مطالبات ‏كف مشتركي است براي پيوستن اقشار مختلف و صاحبان نقطه‌نظرات متفاوت. ولي طبيعي است كه هر يك از ‏اقشار و لايه‌ها و صنوف مثلاً اقوام، زنان، روزنامه‌نگاران، بازنشستگان، پرستاران، معلمان، بيكاران، و غيره ‏مي‌توانند علاوه بر اينكه از اين خواسته‌هاي حداقليِ مشترك حمايت كنند، براي قشر يا صنف خود مطالبات بيشتر و ‏مشخص‌تري را هم خواستار شوند. ‏

‎‎به نظر مي رسد وجه برجسته بيانيه منتشر شده، تنوع امضاء کنندگان آن است. وحدت رويّه بين اين ‏گروه از نمايندگان طيف‌هاي متفاوت سياسي و اقشار مختلف اجتماعي در يك موضوع واحد و آن هم يك اتفاق مهم ‏يعني انتخابات، چگونه حاصل شد؟‏‎ ‎‏ ‏

همان طور که گفتيد يكي از وجوه شاخص بيانيه انتخابات و گفتمان مطالبه محور اين است كه مورد حمايت افرادي ‏قرار گرفته كه نظرات متفاوتي در بسياري مسائل دارند ولي در موضوع انتخابات، مستقل از اينكه رأي بدهند يا ‏ندهند، به اين نتيجه رسيده‌اندكه از شخص محوري بايد به سمت مطالبه محوري رفت. وقتي مي‌بينيم در بين حاميان ‏اين رويكرد و رويّه، مهندس سحابي و دكتر پيمان به همراه محمدعلي عمويي و دكتر رئيس دانا و در كنار دكتر ‏باوند و خسرو سيف و برخي پيشكسوتان مصدقي نهضت ملي و حقوقداناني شناخته شده، نمايندگاني از دوره‌هاي ‏قبلي و فعلي مجلس به همراه معاوني از وزراي اسبق و مديراني موفق، روزنامه‌نگاراني اصلاح‌طلب همچون ‏ماشاءالله شمس‌الواعظين و بدرا‌لسادات مفيدي، شعرا و نويسندگاني چون سيدعلي صالحي و دكتر بابك احمدي، ‏دانشجويان پيشرو تحكيم و ساير آوانگاردهاي دانشجويي در كنار فارغ‌ا‌لتحصيلان تحول‌خواه ادوار، فعالاني از ‏زنان، اقوام، كارگران، معلمان، پزشكان، بازاريان و غيره حضور دارند، متوجه مي‌شويم چنانچه در حركتهاي ‏مشتركي كه انجام مي‌شود، حداقلهاي مشترك را در نظر بگيريم و بر روي مقداري از خواسته‌هاي خود پا‌فشاري ‏نكنيم، مي‌توانيم مسائل را بهتر به پيش ببريم. در حال حاضر اين حدود300 نفر از سايرين دعوت كرده‌ا‌ند تا به اين ‏گفتمان به عنوان كف حركتي كه آغاز شده بپيوندند و چنانچه كساني در جاي ديگري نيز خواستند حركتهاي ‏وسيع‌تر و يا پيشروتر و يا با هر كيفيت ديگري انجام دهند، بديهي است كه به تنهايي و يا به همراه حزب و نهاد ‏خود هميشه اين امكان را خواهند داشت. ‏

 

برگرفته از: 
روز
انتشار از: 

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمی‌کند.