نیاز میهن و جامعه، مهستان یا میهن بان؟
18.03.2021 - 17:46
 

واژه ها همانند نورون‌ها جهت انتقال پیام در سیستم بدن ساخته می شوند. آنها حامل سیگنالهای بین سلولهای عصبی و سایر سلولهای بدن هستند که بر کارکرد جسم و روان آدمی اثر می گذارند.

واژه های سیاسی نیز چون نورون ها در سیاست، فرهنگ و اخلاق اثر می گذارند و از همینرو می بایستی در انتخاب آنها دقت کرد.

سلول هائی بنام شهروند جامعه و میهن را می سازند.  در نظام های آمرانه  (بوروکراتیک) سازندگان میهن، نقش فرمانبر دارند و سرنوشت میهن و مردم به اشرافیت تباری، دینی، قومی، طبقاتی ، مالی و کاست ها سپرده می شود و بستر حق تعیین سرنوشت از باشندگان میهن در اشکال گوناگون سلب می گردد.

انسان ایرانی قرن بیست یکم، دوران سازش با سیاست و فرهنگ امرانه، الهی و بوروکراتیک را سپری کرده و مصمم است تا خود سرنوشت خویش و میهن را رقم زند.

یکی از وظایف تعطیل ناپذیر جامعه سیاسی و فرهنگی، شناسائی نورون هائی ست که حامل سیاست، فرهنگ و ادبیات قدیم اند و ضایعات زمان اند.

در ایران ما، سیاست و فرهنگ آمرانه سکولار و الهی در متن جامعه بی اعتبار شده و مدافعان نظم آمرانه و الهی کوشش می کنند تا ادبیات کهن را در واژه های نو تبیین کنند. تجربه شوم و نکبت بار اسلام سیاسی و آراستن آن به جمهوریت توسط خمینی، هنوز وبال گردن ماست.

نقد پیگیر نگرش سه طیف 1) سلطنت خواهان (مصدقی ها و به بیان دقیق تر، سلطنت خواهان ملی گرا، مشروطه خواهان لیبرال و احیاگران دیکتاتوری عریان سکولار)، 2) اسلامگرایان و 3) چپ ها به اداره بوروکراتیک، آمرانه، الهی و ایدئولوژیک میهن و جامعه، می تواند به تعمیق فرهنگ سیاسی ما جهت مدیریت میهن دوستانه، دمکراتیک، لائیک و سوسیال یاری رساند.

بر ما پوشیده نیست که تاریخ اسلام سیاسی در ایران برای همیشه پایان یافته و جسدی که بر دوش نیروهای سرکوب سنگینی می کند، دیر یا زود به تاریخ سپرده خواهد شد. با توجه به تجربه دیکتاتوری های یک قرن گذشته در ایران، پوست اندازی سیاسی (بازتعریف خویش) به بخش سلطنت خواهان هم سرایت کرده و خوشبختانه نداها در راستای ضرورت و اهمیت جمهوری لائیک و دمکراتیک به گوش می رسد. اگر سخنان آقای رضا پهلوی در روزهای اخیر  جدی باشند، حتمن تاج و تخت را به تاریخ می سپارند و لباس رزم جمهوریخواهانه بر تن می کنند تا بعنوان عضوی از خانواده بزرگ جمهوریخواهان لائیک و سکولار برای استقرار در جمهوری ایران کوشش کنند.

براندازی سلطنت توسط اکثریت مطلق مردم ایران و تجربه تولد حکومت اسلامی از دل دیکتاتوری سکولار در جامعه غیرسیاسی نگهداشته شده ایران، شانس احیاء سیاست و فرهنگ شاهی و نقش تشریفاتی (مفت خوری) و سیاسی به فردی در مقام پادشاه را نامحتمل کرده و آقای رضا پهلوی با درک این واقعیت و احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت میهن، به جمهوریت چراغ سبز نشان داده است.

اعلام هر گسست به معنای قطعیت گسست نیست. گسست سیاسی یک زایمان پردرد، و نه امری اراده گرایانه است.  تجربه ما در روند گسست از چپ سنتی به سوسیال دمکراسی انقلابی، حکایت از کوشش سیاسی، فرهنگی و اخلاقی در پروسه ای درازمدت دارد. عزم تغییر جایگاه طیف سیاسی پروسه ای مرکب از آگاهی، پراتیک و تغییر در بستر زمان و جایگزینی کهنه با نو است.

آقای رضا پهلوی در سخنان اخیر خود، ضمن اعلام خانه تکانی از طیف سلطنت خواهان و تاکید بر ساختارهای دمکراتیک و سکولار در جامعه، از میهن بان و احتمالن بمثابه جایگزین واژه شاه سمبلیک اشاره داشتند.

در واژه میهن بان، مردم و کشور در یک فرد خلاصه می شوند، فردی که در شرایط بحرانی می تواند میهن و مردم را رها کند.

میهن بر بنیاد شهروندان (باشندگان) شکل می گیرد و در واقعیت، شهروندان میهن بانان راستین هستند. آلترناتیوی که در برابر فرهنگ و سیاست در نظام های آمرانه که بنیاد سیاسی و فرهنگی ارباب و رعیتی داشته، وجود دارد، سیاست و فرهنگ پویای مهستانی ست که اگر با ارزش ها و تجارب لائیسیته و سوسیال دمکراسی عجین شود، به اساسی ترین مسائل جامعه ایران پاسخ خواهد داد.

مهستان ها می توانند سامانه هائی باشند که با اتکاء بر رای، اعتماد (معتمدین) و تخصص، در ارتباط ارگانیک با شهروندان و متکی بر خرد جمعی، از عهده مدیریت سیاسی جامعه و میهن برآیند. مهستان های لائیک دمکراتیک و سوسیال، آلترناتیو اداره جامعه در تمام سطوح، میهنداری، میهن بانی و مدیریت مبتنی بر خرد جامعه هستند.

شوراها و حکومت های شورائی، اداره شورائی و شوراهای ایدئولوژیک چپ و اسلامی، نهادهای فاقد مرزهای روشن با اسلام سیاسی، نژادپرستی و قومگرائی بوده و پاسخگوی شرایط کنونی نیستند. شوراها نمی توانند همانند مهستان ها در سطوح مختلف، ارزش های لائیسیته، دمکراسی و سوسیال را پاس دارند.

آراء برآمده از سامانه شورائی، الزامن خرد جمعی را بازتاب نمی دهد. تجارب مصر، فلسطین و .. شورای اسلامی در ایران، به ما آموخت که سامانه های کف جامعه اگر بنیاد آزادیخواهانه، دمکراتیک، لائیک و سوسیال نداشته باشند، نمادهای بیخردی در جامعه  خواهند شد. تجارب نیم قرن گذشته، بایستی به ما ایرانیان آموخته باشد که شوراها بخودی خود فاقد ارزش هستند، اگر پاسخگوی نیازهای زمانه و سامانه تبلور خرد جامعه نباشند.

سامانه های دمکراتیک، لائیک و سوسیال که عناصر 1) آراء، 2) اعتماد و 3) تخصص (کارشناسی) را در یک مجموعه در بر گیرند، می توانند تبلور خرد جمعی و ابزار مدیریت، خودمدیریتی، ارزش آفرینی، تولید و سازندگی در جامعه باشند.

سوسیال دمکراسی انقلابی در ایران، با سامانه های مهستانی خواهد توانست میهن بانی، میهن داری و زندگی مشترک باشندگان کشور را با مضامین آزادیخواهانه، دمکراتیک، لائیک و سوسیال یاری دهد و سیاست های آمرانه سکولار، الهی و پوپولیستی چپ را برای شهروندان بی اعتبار نماید.

در پاسخ به پرسش نگرش سیستم محور مهستانی یا میهن بانی بوروکراتیک، سوسیال دمکراسی انقلابی و لائیک، پاسخ های روشن دارد.

نماد خردمندی و قدرتمندی شهروندی در ایران فردا، مهستان ها می توانند باشند. در نگاه میهن بانی، اندیشه های دوران فئودالی و استیلاگری عریان ممالک خارجی برجسته شده است. در حالیکه ما در دهکده جهانی هستیم که تجاوزات و استیلاگری، اشکال پیچیده، مدرن و باواسطه یافته و تجاوزهای حکومت های داخلی، نقش ویرانگرانه تر از تجاوز خارجی دارند. ایستادگی در برابر تجاوز خارجی، مشروط به بنیه قوی کشور در حوزه های گوناگون دارد که مهمترین آنها، آزادی، آگاهی، رفاه و رضایت باشندگان میهن است.

استراتژی سیاسی سوسیال دمکراسی انقلابی برای پاسخگوئی به شرایط امروز ایران، به ساده ترین تبیین؛ بهره گیری خلاقانه از تجارب لائیسیته و جمهوریت فرانسه، اقتصاد و سوسیال دمکراسی آلمان، رفاه، معیشت، بهداشت و آموزش پرورش کشورهای اسکاندیناوی (البته در انطباق با تحلیل مشخص از شرایط مشخص ایران) است. برای تحقق اهداف فوق که در واقع وظایف معوقه دو انقلاب مشروطه و بهمن هستند، برپائی مهستان های کف جامعه برای تغییر توازن قوا در خیابان، سرنگونی حکومت اسلامی، سازماندهی قدرت نوین و برقراری جمهوری ایران (جمهوری خودمدیریت لائیک، دمکراتیک و سوسیال شهروندی) ضرورت دارند.

اقبال اقبالی

18.03.2021

www.tribuneiran.org

 

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمی‌کند.

اقبال اقبالی
تریبون ایران

فیسبوک - تلگرامفیسبوک - تلگرامصفحه شما