محمود دولتآبادی که از حاضران
Anonymous
محمود دولتآبادی که از حاضران در نشست دیدار هنرمندان با رییسجمهور بوددر متنی با عنوان «اگر دیر نشده باشد!» که آن را در اختیار بخش ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، گذاشته، نوشته است: «شنیدن سخنان رییسجمهور روحانی بسیاری را ممکن است شگفتزده کرده باشد از جهت نگاه سیاسی دیگر به هنر و فرهنگ در سی و پنجمین سال حکومت جمهوری اسلامی ایران. سخنانی که فقط به هنر منبرنشینی و نگهداشتن مجلس منحصر نمیشد که اصل آن بر تأثیربخشی لحن و کلام نهاده شده است. بدیهی است که جناب روحانی کاملا بر هنر حرفهیی خود سلطهی کافی دارد.
اما اینبار تأثیرپذیری از تریبون در ذات مفاهیم سخن بود و تفاوت داشت با یک نطق صرفا سیاسی – تبلیغاتی، زیرا ایشان مفاهیمی را در میان آوردند از باب هنر و آزادی که معمولا از جانب ارباب سیاست انکار میشده با اصل «همهی امور درست میباشد». پس نخستین پرسش بدیهی این است که چه اتفاقی در جامعهی ما رخ داده است که رییسجمهور در مقام نخستین شخصیت اجرایی مملکت به سخن درمیآید که هنر و حریت - آزادی از یک خانوادهاند و لازم و ملزوم هستند.
آنچه پس از شنیدن سخنان رییسجمهور روحانی در اندیشهی دیگران پدید آمد، کلیاتی از جنس امید و بهبودی قابل تصور است، شاید هم برخی عمیقتر شده و به آنچه «موقعیت کلی» نامیده میشود، فکر کرده باشند و به اینکه یک نظام سیاسی در مسیر تجربهای طولانی به نتیجهی دیگری رسیده است بهجز آنچه آزموده است در سالیانی که کم هم نبودند. در واقع بیان درک جدید از تجربههایی در گذشته که نه فقط مفید به احوال خلاقیت هنری نبود، بل هیچ فایدهای هم به احوال پراگماتیسم سیاسی نداشت، بخصوص از جهت دور کردن و بیرون راندن و کور کردن و رنجاندن ذوقهای جوانانی که دلسپردهی این آب و خاک و سرنوشت مردم خود بودند و گوشههایی نرم از آن در گفتوگزار نمایندگانی از شاخههای گوناگون هفت هنر بیان شد؛ خاصه در گفتار سخنگوی تئاتر. باری... فرایند یک جمعبندی چندینساله بود اذعان به این حقیقت که هنروران - دست کم وجه غالب - یک ملت به جامعه، مردم، تاریخ و جغرافیا و سرزمینشان صمیمانه وابستهاند و نگفته ماند که اصالتا هنرور گزیری هم ندارد جز این اگر نانپارهی دولت و سیاست نیاز روزانهاش نباشد. چه میتوانستهاند بکنند هنرمندان (!) یک اقتصاد نفتی، وقتی همهی اهرمها در دستان دولتها بوده است؟ و اکنون چرا نباید ذوقزده بشوند وقتی مقام رییس اجرایی کشور به ایشان نوید آزاد بودن میدهد؟ اما سؤال من از خود این است که آیا چنین نویدی یک بخشش سخاوتمندانه است یا درک یک ضرورت و بیان رسمی و عام آن در سراسر کشور؟ پاسخی که از خود میگیرم البته ناظر به وجه دوم پرسش، یعنی درک ضرورت است و شجاعت بیان حقیقت آن. شخصا به اصطلاح «آرد خود را بیخته و الک مربوطه را آویختهام» و تا بودهام حرمت آزادی و قانونمداری را نگه داشتهام و نگه میدارم. در عین حال التزام به واقعبینی و اندازه نگهداری مجابم میکند که در خرسندی دیگرانی سهیم باشم که امیدوارند از مسیرهای زمهریری من عبور نکنند در کشمکشهای نرم و سخت روزگارانی که گذرانیدم و گذرانیدیم، چنان که افتاد و کم و بیش همگان دانند. پس اینجا تا در یادها بماند، قید میکنم که رییسجمهور روحانی چنین گفت «حریت، آزادی، خلاقیت، دستورناپذیری در خلاقیت، ناشدنی تعیین تکلیف برای هنرمند، اذعان به سپارش تاریخ، نفی ریا، الزام قانون و شفافیت قانون، نفی سلیقههای شخصی در قبال قانون، الزام نهادهای صنفی، جوامع همچون حدود، آشتی اهل دیانت با هنر (واقعیتی کتمانناپذیر)، هنر همچون توانایی و نیکی، پرهیختن فضای امنیتی، ایجاد فضای اعتماد» و سرانجام دعوت به وفاق و آشتی ملی پیرامون اصل میانهروی و اعتدال. نیز گفته شد که دولت به تمام وعدههایش عمل وفادارانه خواهد کرد.
شخصا بارها بر چنین نیازهایی درنگ داشتهام، گفتهام و نوشتهام، نیز نویسنده - شاعران دیگر نوشتهاند. اینکه آشتی ملی به جسارت نیاز دارد هم یکی از همان عبارتهاست که نوشته شده. اکنون باب پردیسی گشوده شده در سخن که باور اجرایی آن از جهت نتایج تجربههایی که از سرگذرانده شده است، اندکی دشوار مینماید. حقیقت اینکه اذعان میدارم که در جنبههایی بیش از انتظار بود، البته در لفظ و زبان ما عوام شنیده شده است که بگو تا بشود! حتا بیش از آن «نیت کن، میشود!» و آنچه شنیده و دیده شد، بسیار
آنچه پس از شنیدن سخنان رییسجمهور روحانی در اندیشهی دیگران پدید آمد، کلیاتی از جنس امید و بهبودی قابل تصور است، شاید هم برخی عمیقتر شده و به آنچه «موقعیت کلی» نامیده میشود، فکر کرده باشند و به اینکه یک نظام سیاسی در مسیر تجربهای طولانی به نتیجهی دیگری رسیده است بهجز آنچه آزموده است در سالیانی که کم هم نبودند. در واقع بیان درک جدید از تجربههایی در گذشته که نه فقط مفید به احوال خلاقیت هنری نبود، بل هیچ فایدهای هم به احوال پراگماتیسم سیاسی نداشت، بخصوص از جهت دور کردن و بیرون راندن و کور کردن و رنجاندن ذوقهای جوانانی که دلسپردهی این آب و خاک و سرنوشت مردم خود بودند و گوشههایی نرم از آن در گفتوگزار نمایندگانی از شاخههای گوناگون هفت هنر بیان شد؛ خاصه در گفتار سخنگوی تئاتر. باری... فرایند یک جمعبندی چندینساله بود اذعان به این حقیقت که هنروران - دست کم وجه غالب - یک ملت به جامعه، مردم، تاریخ و جغرافیا و سرزمینشان صمیمانه وابستهاند و نگفته ماند که اصالتا هنرور گزیری هم ندارد جز این اگر نانپارهی دولت و سیاست نیاز روزانهاش نباشد. چه میتوانستهاند بکنند هنرمندان (!) یک اقتصاد نفتی، وقتی همهی اهرمها در دستان دولتها بوده است؟ و اکنون چرا نباید ذوقزده بشوند وقتی مقام رییس اجرایی کشور به ایشان نوید آزاد بودن میدهد؟ اما سؤال من از خود این است که آیا چنین نویدی یک بخشش سخاوتمندانه است یا درک یک ضرورت و بیان رسمی و عام آن در سراسر کشور؟ پاسخی که از خود میگیرم البته ناظر به وجه دوم پرسش، یعنی درک ضرورت است و شجاعت بیان حقیقت آن. شخصا به اصطلاح «آرد خود را بیخته و الک مربوطه را آویختهام» و تا بودهام حرمت آزادی و قانونمداری را نگه داشتهام و نگه میدارم. در عین حال التزام به واقعبینی و اندازه نگهداری مجابم میکند که در خرسندی دیگرانی سهیم باشم که امیدوارند از مسیرهای زمهریری من عبور نکنند در کشمکشهای نرم و سخت روزگارانی که گذرانیدم و گذرانیدیم، چنان که افتاد و کم و بیش همگان دانند. پس اینجا تا در یادها بماند، قید میکنم که رییسجمهور روحانی چنین گفت «حریت، آزادی، خلاقیت، دستورناپذیری در خلاقیت، ناشدنی تعیین تکلیف برای هنرمند، اذعان به سپارش تاریخ، نفی ریا، الزام قانون و شفافیت قانون، نفی سلیقههای شخصی در قبال قانون، الزام نهادهای صنفی، جوامع همچون حدود، آشتی اهل دیانت با هنر (واقعیتی کتمانناپذیر)، هنر همچون توانایی و نیکی، پرهیختن فضای امنیتی، ایجاد فضای اعتماد» و سرانجام دعوت به وفاق و آشتی ملی پیرامون اصل میانهروی و اعتدال. نیز گفته شد که دولت به تمام وعدههایش عمل وفادارانه خواهد کرد.
شخصا بارها بر چنین نیازهایی درنگ داشتهام، گفتهام و نوشتهام، نیز نویسنده - شاعران دیگر نوشتهاند. اینکه آشتی ملی به جسارت نیاز دارد هم یکی از همان عبارتهاست که نوشته شده. اکنون باب پردیسی گشوده شده در سخن که باور اجرایی آن از جهت نتایج تجربههایی که از سرگذرانده شده است، اندکی دشوار مینماید. حقیقت اینکه اذعان میدارم که در جنبههایی بیش از انتظار بود، البته در لفظ و زبان ما عوام شنیده شده است که بگو تا بشود! حتا بیش از آن «نیت کن، میشود!» و آنچه شنیده و دیده شد، بسیار