88-مین سالگرد تاسیس اولین جمهوری سکولار و دموکراتیک عالم شرق

بتاریخ 28 می 1918 , ده ها سال مبارزه بی امان روشنفکران و مردم آزربایجان شمالی برای رهائی از یوغ استعمار روسیه ببار نشسته و اولین جهد موفق برای تأسیس دولتی سکولار و دمکراتیک در جهان اسلام با اعلام موجودیت جمهوری دمکراتیک آذربایجان در تاریخ ثبت شد. جمهوری که با اصلاحات ارضی, اعطای حق رای به زنان, التزام عملی به دموکراسی جمعی و فردی, صیانت از آزادی مذهبی و فرهنگی شهروندان از بسیاری از کشورهای اروپای غربی زمان خود دموکراتیک تر و مترقی تر بود.

بتاریخ 28 می 1918 , ده ها  سال مبارزه بی امان روشنفکران و مردم آزربایجان شمالی برای رهائی از یوغ استعمار روسیه ببار نشسته و اولین جهد موفق برای تأسیس  دولتی سکولار و دمکراتیک در جهان اسلام با اعلام موجودیت جمهوری دمکراتیک آذربایجان در تاریخ ثبت شد. جمهوری که با اصلاحات ارضی, اعطای حق رای  به زنان, التزام عملی به دموکراسی جمعی و فردی, صیانت از آزادی مذهبی و فرهنگی شهروندان از  بسیاری از کشورهای اروپای غربی زمان خود دموکراتیک تر و مترقی تر بود. در سال 1918 زنان  اکثر کشورهای غربی حق رای  نداشتند و بر خلاف قانون اساسی جمهوری  ازربایجان که دین رسمی نداشت همه دولت-ملتهای اروپائی بجز فرانسه  و حکومت تازه تاسیس کمونیستی روسیه رسما خود را دولتی مسیحی بشمار می آوردند.  کشف نفت توسط برادران نوبل در آزربایجان در اواخر قرن 19, باکو ر ابه یکی از قطبهای تولید ثروت در شرق اروپا تبدیل کرده,  وشکل گیری اولین طبقه متوسط روشنفکر را استارت زد. از اثرات شکوفائی اقتصادی افزایش تعداد  مدارس دخترانه و پسرانه  و موسسسات عالی -که اکثرا از طرف خیرین آزربایجانی تاسیس شده بودند- بود که موجب رشد سریع باسوادی در آزربایجان شد بطوریکه  در سال 1900 با 20 درصد جمعیت باسواد (آمار روسیه تزاری در سال 1900)  از مناطق باسواد روسیه تزاری بحساب می آمد. رشد باسوادی موجب پیدایش احزاب گوناگون از جمله  حزب چیگرا و پرطرفدار  همت با پلاتفرم سوسیال دموکراتیک  و هویت ترکی-آزربایجانی برای مقابله با سیاست استعماری روسیفیکاسیون آزربایجانیها و استثمار مردم در سال 1903 تشکیل شد. حزب همت در سال 1912 دو شقه شده و حزب مساوات با انشعاب از آن بتدریج  به بزرگترین و بانفوذترین احزاب در میان آزربایجانیها تبدیل شد. محمد امین رسولزاده, رهبر حزب مساوات, مبارزی سرد وگرم چشیده بود که بعد از تشکیل  شورای ملی آزربایجان متشکل از احزاب مختلف  از طرف اکثریت اعضا به ریاست آن انتخاب شد. او تجربه زندان تزار و نمایندگی مردم آزربایجان در پارلمان امپراطوری روسیه را در کارنامه سیاسی-مبارزاتی خود داشت و رهبر بلامنازع حرکت مردمی آزربایجان بود. تلاشهای او و اتحاد مردم تحت رهبری شورای ملی سر انجام در28 می 1918  به آزادی شهروندان و تشکیل  دولت-ملت مدرن  بر اساس اصل مساوات  در برخورداری از امکانات کشوری و برابری شهروندان در مقابل قانون انجامید. نام او بعنوان اولین ریس جمهور عالم شرق و نام رفیق مبارزاتیش فتحعلی خان خویسکی از مبارزان اهل خوی آزربایجان جنوبی  اولین نخست وزیر کابینه  آزربایجان مستقل  در جاودانه شد.

محمد امین رسولزاده

 

از جمله تدابیر رسولزاده تاسیس دانشگاه باکو بود که موسسات عالی مختلف را یکجا متمرکز نمود. لئو لندو  یهودی آزربایجانی متولد باکو, از اولین گروه دانشجویان ورودی به این دانشگاه بود که بعدها جایزه نوبل فیزیک را از آن خود ساخت. در اثر اشغال آزربایجان توسط ارتش سرخ و پایان عمر کوتاه جمهوری مستقل, رسولزاده توسط کمونیستها دستگیر وزندانی شد اما رفاقت دیرین او با استالین که در زندانهای تزار با هم سلول بودند و  یکبار نیز با بخطر انداختن جان خود او را از دست مامواران تزار در باکو نجات داده بود بدستور شخص استالین آزاد شد. او به فنلاند و سپس به ترکیه رفت و تا آخر عمر در تبعید زیست.  جمله معروف او که بعد از پایین کشیده شدن پرچم سه رنگ استقلال بیان کرده زبانزد بسیاری از آزربایجانیهاست که گفته بود " پرچم استقلال ملتی اگر حتی یکبار برافراشته شود  دیگر نمی توان آنرا پایین آورد". درستی سخن او با استقلال و برقراری جمهوری دوم آزربایجان  در سال 1990 و برافراشته شدن همان پرچم  اثبات گردید

فتحعلی خان خویسکی

متاسفانه ماه عسل جمهوری مدرن 23 ماه بیشتر طول نکشید و ارتش سرخ با ورود به آزربایجان و کشتار بیش از ده هزار غیر نظامی حکومت قانونی و دموکرائیک آزربایجان را ساقط کرده, رهبر خائن حزب کمونیست آزربایجان بنام نریمان نریمانف را که از وزرای کابینه رسولزاده بود به ریاست جمهوری منصوب کرد. جالب اینکه در اسناد رسمی شوروی الحاق جمهوری آزربایجان به اتحاد جماهیر شوروی داوطلبانه  وبه همت حزب کمونیست آزربایجان اعلام و ثبت شد!!!!.

انتشار از: 

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مطلب، نظر نویسنده بوده و لزوما سیاست یا موضع ایرانگلوبال را منعکس نمی‌کند.

         

 

دیدگاه‌ها

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
جمهورى كه مقام رياست جمهورى در آن از پر به پسر ومادامالعمر است مباركتان باشد.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
سلام وعرض ادبی دوباره،خدمت فارس زبانهای عزیز اینقدر با ترکها دشمنی نکنید،ترکها باشما دشمنی ندارند شماوسرزمین شما را همسایگان ابدی میدانند،وتا حالا هم به ضرر شما کاری نکردان،اگر هم بوده دفایی بوده،شما به ناحق واز روی سردر گمی ترکان را صفت خر میگویی،ترکان برای دفاع میجور میشود پرونده سگ سفتیتان را بیرون بکشد،وبگوید شماها در صحبتهایتان چقدر از سگ،واز صفات وحالات سگ استفاده میکنید،مانند سگ،سگ سفت ،پدر سگ،اونروی سگی مرا بال نیار،پوز ،پوز مالی ،واق واق،تخم سگوهزاران صفت سگی دیگر وخودت هم ته دلت متوجه بشی که سگی،ولی ترکها جز چند مورد صفت منی وان هم فقط موقع عصبانیت استفاده میکنند وبس...ترکان را مغولی تاتاری مخوانی،ترکان برای دفاع هم که شده به مفولها به شجاعتشون به قاطعیتشون در جنگ وبه علم دوستیشون در مواقع صلح وبه سبک معماری ایلخانی انها وبه وسعت وبه منابع غنی سرزمینشون افتخار خواهند کرد.اگر زبان
تصویر دیرنج مین ائللی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
AB گرامی حق با شماست. اینها انسانهای تک بعدی هستند.
Anonymous عزیز, متشکرم بابت گوشزد خطای تصویری.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
دیرنج عزیز
عکس فتحعلی خان خویسکی نیست بلکه عکس .... شائومیان ارمنی داشناک است عکس درون پرچم پر افتخار آزربایجان عکس آن مرحوم از جان و مال خود گذشته میباشد لطفا" اصلاح کنید


عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
دیرنج مین ائللی عزیز, افرادی مثل روشنگر حرفی برای گفتن ندارند. کردها از آمریکای جهان خوار تا پوتین آدم کش اسلحه و پول میگیرند ولی در نظر این آقایان حقانیت و ثواب دارد. بونلارین ساققیزلاری چُرییبدیر.
تصویر دیرنج مین ائللی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
سخنان م. روشنگر انسان را متعجب می سازد.اگر قرار بود درفردای انقلاب فوریه 1917 روسیه دولت مشروع انتقالی برای عبور از خلا قدرت ناشی از تلاشی نظام تزاری تشکیل شود دولت مجلس انتخابی نماینده مردم یعنی دوما بود نه دولت مشتی مارکسیست مسلح بیرحم و جنایتکار که خودشان را همانند داعشیون و کهریزکیان ولی و قیم مردم می پنداشتند. بیماران روانی که فرزند 14 ساله و مریض پادشاه را درجا اعدام کردند. نه دادگاهی, نه قانونی, نه انسانیتی درست مثل وحشیون خاورمیانه. حکومت دموکراتیک بی دفاع ازربایجان برای مقابله با همین ددمنشان مسلح ارتش سرخ, از حق قانونی خود استفاده کرده بدنبال راههائی برای تقابل با آنها بود. اگرازارتش عثمانی و یا انگلیس و یا هر کسی کمک خواستند تاریخ نشان داد که محق بودند. همانطور که امروز دولتها و مناطق خودمختار در جنگ مرگ و زندگی با داعش از امریگائیها و جهان غرب کمک می گیرند و حق دارند.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
واقعا فکر می کنی در چه عصری زندگی می کنی که .... تاریخ را تحریف می کنی . چطور می شود عثمانی و انگلیس که در جنگ اول با هم در حال جنگ بودند در باکو کنار هم باشند . اصلا می دانی حکومت آزربایجان در کجا اعلام استقلال کرد و در آن زمان باکو دست چه کسانی بود. به خدا الان اینترنت هست دنیای مجازی هست الان یک بچه 7 ساله هم می تواند دستت را روکند ولی تو همه را .... فرض می کنی. در اینجا لازمه چند نقطه اشتراک از ناسیونال بلشویک ها با ناسیونال فوندامنتالیست را ذکر کنم.
1. مردم از نظر اولی به بورژوا و پرولتاریا و از نظر دومی به مومن و کافر تقسیم می شود
2. اولی:حکومت بلشویکی در برابر حکومت سرمایه داری . دومی: دولت اسلامی دولت الله در برابر دولت لیبرال دولت شیطان
3. الله همان نقشی را برای اصولگرا بازی می کند که کارگر برای بلشویک.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
در فوریه 1917، انقلاب توده ها، سلطنت300 ساله خاندان رومانوف را در روسیه سرنگون ساخت . در فردای سرنگونی تزاریسم، دو دولت در روسیه به وجود آمدند . یکی دولت موقت بورژوازی که در راس آن نمایندگان مجلس دوما که مدافع نظام سرمایه داری بودند ، قرار داشتند و دیگری، دولت کارگران و سربازان که همان شورای نمایندگان کارگران و سربازان - دهقانان در لباس سرباز- بود. طبیعی است که بین این دو دولت، یکی می بایستسی دیگری را شکست داده و همه قدرت سیاسی را از آن خود سازد . احزاب چپ آن زمان روسیه که عبارت بودند از سوسیالیست انقلابی ها، منشویک ها و بلشویک ها به رهبری لنین، هر سه در شورای کارگران و سربازان شرکت داشتند. اما دو حزب خرده بورژوازی درلباس چپ، - منشویک ها و سوسیالیست انقلابی ها - به انقلاب کارگران و زحمتکشان خیانت ورزیده ، با حکومت بورژوازی از در سازش در آمده،

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
محمد امین رسول زاده را برخی با عنوان رهبر فکری انقلاب مشروطیت و تجدد مینامند او با انتشار روزنامه ایران نو که اولین روزنامه مدرن در ایران محسوب میشود بزرگترین خدمت را به ملل ساکن ایران کرده او راه تجدد و ترقی در تفکر را باز کرد .وی در سپتامبر سال ۱۹۱۰بر اثر اشنایی با روشنفکران تحصیل کرده اروپا در ان زمان، مانند: سید حسن تقی زاده، حسین قلی خان نواب، سلیمان میرزا، سید محمد رضا و تنی چند اقدام به پایه گذاری حزب” ایران دموکرات” نمود.

محمد امین رسولزاده، در سال ۱۹۰۹ میلادی سردبیر روزنامه هایی مثل “ایران نو” و “احاد” بود، روزنامه “ایران نو” در ان سالها با تیراژ سه هزار نسخه چاپ می شد و یکی از بزرگترین و تاثیر گذارترین روزنامه های ان دوران بود.

در بهار سال ۱۹۱۰، روزنامه ایران نو به علت درج مقالات انتقادی و روشنگرانه بسته شد ولی به عنوان ارگان درون حزبی به کار خود ادامه داد، رسولزاده با
تصویر دیرنج مین ائللی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
با تشکر از شما لاچین عزیز و ارسال لینک مناظره تلویزیونی. پیروز باشید.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
سلام عرض ادب،اذربایجان چه شمالی چه جنوبی وچه مناطق شمالشرقی ترکیه وچه مناطق اذری موجود در فدارتیو روسیه ،درقسمت شمالی اذ بایجان شمالی،همیشه تاریخ وحرکاتی افتخار امیز داشته ودر حرکات تاریخی همیشه در حقوق وبرابری زنان پیش قدم بوده،ودر تمام حرکات اعتراضات ودر تشکیل دولتها در درون خود دمکراتیک عمل کرده،ودر تمام حرکات واعتراضات خود ودر تشکیل دولتها واحزاب گروهها ،هیچ وقت قصد تعرض به همسایگان خودش روسها کرجیها اناطولی کردها لرها فارسها ترکمنها وقزاقها را نداشته ،وترکهای اذربایجانی کمتر به کشتار دیگر اقلیتها زده،وهمیشه ارامنه کردها اشوریها ودیگر اقلیتهای دینی زبانی فرهنگی درامنیت کامل بودند،وترکهای اذری در طول تاریخ مرتکب جنایات بشری نشداند،وهیچ هرزه گیی فرهنگی در تاریخشان ثبت نشده ،وهزاران افتخار دیگر وباتوجه به افتخارات تاریخی،سرزمینی ،زبانی،فرهنگی،..از ته دل فریاد میزنم یاشاسین اذربایجان وی

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
آقای و یا خانم م. روشنگر...زنده یاد مهاتما گاندی برای استقلال هند هم با هیتلر مذاکره میکرد..معادلات سیاسی خیلی بغرنج تر از آن است که فکر میکنیم.. هیچ وقت یادتان نرود که بعد از حمله برق آسای هیتلر به شوروی که باعث شد تاواریش استالین به تشنج اعصاب به مدت یک هفته گرفتار شود, حاضر شده بود که سرزمین های تسخیر شده را به هیتلر ببخشد تا او را به سر میز صلح دعوت بکند و با این کار بتواند از شکست (( قطعی)) شوروی جلو گیر بکند. هر چند که مامور این مذاکره, مثل رهبران اصلی بلشویک در اوایل انقلاب , بدست استالین کشته شد و این ننگ تاریخی را به گردن دیگران انداخت.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
نریمان نریمانف در تاریخ جنبش کمونیستی آذربایجان و مشرق زمین ، نام پر افتخاری است . مقاله ای عمیقا ضد کمونیستی که با وارونه کردن حقایق تاریخی میکوشد برای حکومتی که موجودیتش بستگی به حمایت مستقیم امپریالیسم انگلیس و قشونهای ترکیه عثمانی داشت، وجه و اعتبار بخرد. نویسنده مقاله چه خوب بود اگر به همکاری محمد امین رسول زاده با فاشیسم هیتلری هم اشاره ای میکرد . رسول زاده در زمان حکومت فرقه دموکرات آذربایجان به سرکردگی پیشه وری، هنوز زنده بود. نویسنده مقاله سندی دارد که نشان دهنده حمایت و پشتیبانی وی از فرقه دموکرات باشد؟

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
تعزیف از خود کردن ....

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
این جمهوری را بدون پول قاچاق مواد مخدر بدون حمایت شرق و غرب و بدون ترور و چشمداشت به خاک دیگران در حالی که از سوی روسها در شمال و آندرانیک های داشناک در غرب ( آن روزها نوکری فرانسه و انگلیس را می کردند)تهدید می شد تشکیل دادند . همین جمهوری را دو سال بعد همفکرهای بولشویک ها که امروز در این سایت دم از دموکراسی حقوق بشر و ... میزنند به خاک و خون کشیده شد. آن پرچم را آن روز کمونیست ها با زور سرنیزه به پایین کشیدند ولی به قول محمد امین رسول زاده پرچمی که افراشته شود دیگر پایین نمی آید . 70 سال بعد این پرچم به دست توانمند فرزند دیگرش ابوالفضل الچی بی برافراشته شد. درست است امروز آزربایجان شمالی دست افراد ناپاک و تفاله های کمونیست ها افتاده ولی مطمئنا این موقتی است و دوباره حاکمیت ملت در آنجا حاکم خواهد شد.

عدم انتشار شده: 
false
نظر: 
دوست عیزیز دیرنج مین ائللی.....خیلی ممنون از این مقاله...چندی پیش بخاطر یاد بود محمد امین رسول زاده یک نشستی بود در لوس آنجلس .. برای شناخت بیشتر ایشان می توانیم با لینک پائینی استفاده بکنیم....
https://www.youtube.com/watch?v=dmuqC94Re8M