جمعه 16 مرداد 1405 - Friday, 7 August 2026
● تریبون آزاد
بهرام فرخی
در پیامها و نوشتههایی که به مناسبت صد و بیستمین سالگرد امضای قانون اساسی مشروطه امسال منتشر شد، بیش از هر چیز یک مسئله به چشم میآمد: خودسانسوری و یا نوعی گفتمان سیاسی در لفافه
محسن کردی
اگر میخواهید به چرایی باطل بودن مارکسیسم پی ببرید و مشکلات ذهنی و استدلالی نسل وفادار 57تی را درک کنید همین مقال مختصر کفایت می کند.
بهزاد کریمی
اکثریت جامعهی بیزار از جمهوری اسلامی، دیروقتی است در پی گذار از این نظام است. بی آنکه البته آن چه در حکومت میگذرد، برایش علی السویه باشد. هر جریانی از نظام که سررشته امور را در دست گیرد، هدف گذار از آن باز به جای خود باقی میماند، ولی اینکه حکومت در چه ریلی از سیاست افتد موثر بر مسیر رسیدن به این هدف است.
تقی روزبه
بطورکلی نه فقط در آمریکای ترامپ، بلکه اکنون در اروپاهم مسأله بحران مهاجرت به یکی از مهمترین مسائل انتخاباتی تبدیل شده است و نیروهای راست افراطی و فاشیستی بیش از دیگران ضدیت با آن را به یکی از شعارهای اصلی انتخاباتی و بسط نفوذخود تبدیل کرده اند، بطوری که حتی نیروهای راست میانه هم برای آن که در رقابت از آنها عقب نیفتند عملا همان سیاستها را گرچه بدرجاتی با شدت کمتر پیشه کردهاند.
محمد زمانی
آمادگی تنها به معنای داشتن انگیزه، انتشار بیانیه یا تحلیل رویدادهای سیاسی نیست؛ بلکه به معنای «نیرو شدن» است. نیرو شدن یعنی تبدیل شدن به یک ظرفیت واقعی برای پذیرش مسئولیت، مدیریت، برنامهریزی و ساختن آینده کشور.
ایران آینده به هزاران مدیر پاکدست، اقتصاددان، حقوقدان، جامعهشناس، استاد دانشگاه، مهندس، پزشک، متخصص فناوری، دیپلمات، کارآفرین، روزنامهنگار، پژوهشگر و فعال مدنی نیاز خواهد داشت. این نیروها باید از امروز شناسایی، آموزش، سازماندهی و به یکدیگر متصل شوند.
ایران آینده به هزاران مدیر پاکدست، اقتصاددان، حقوقدان، جامعهشناس، استاد دانشگاه، مهندس، پزشک، متخصص فناوری، دیپلمات، کارآفرین، روزنامهنگار، پژوهشگر و فعال مدنی نیاز خواهد داشت. این نیروها باید از امروز شناسایی، آموزش، سازماندهی و به یکدیگر متصل شوند.
محمدعلی اصفهانی
برای اتکای به خویش، باید چیزی در خویش داشت که به آن اتکا کرد. و «خویش» در اینجا خویش فردی نیست و خویش جمعی است.
«مردم» مجموعهیی از فرد هایی است که هر کدامشان به تنهایی هویت و ماهیت و خصوصیاتی دارد که با هویت و ماهیت و خصوصیاتی که در روح جمعی شکل میگیرند و ساخته و پرداخته میشوند یکی نیست.
شکل گرفتن، یعنی به شکلِ بی شکلی بودن.
بی شکلیِ دائماً تغییر یابنده.
و این تغییر، به تناسب شرایط، گاهی می تواند بسیار تعیین کننده باشد.
و سریع و غیر منتظره.
«مردم» مجموعهیی از فرد هایی است که هر کدامشان به تنهایی هویت و ماهیت و خصوصیاتی دارد که با هویت و ماهیت و خصوصیاتی که در روح جمعی شکل میگیرند و ساخته و پرداخته میشوند یکی نیست.
شکل گرفتن، یعنی به شکلِ بی شکلی بودن.
بی شکلیِ دائماً تغییر یابنده.
و این تغییر، به تناسب شرایط، گاهی می تواند بسیار تعیین کننده باشد.
و سریع و غیر منتظره.
محمود اشکانیان
وانشناسی گفتمان و رهبری دموکراتیک
چرا انسانهای خوب، گاهی مدیران و رهبران نامناسبی میشوند؟
دموکراسی، پیش از آنکه در نهادها شکل بگیرد، در شخصیت انسانهایی متولد میشود که یاد گرفتهاند قدرت را با فروتنی، گفتوگو و مسئولیتپذیری همراه کنند.
به همین دلیل، آینده ایران بیش از آنکه به تعداد رهبران وابسته باشد، به کیفیت رهبری وابسته است. جامعهای که شایستگی، خودآگاهی، مدارا و اخلاق را معیار انتخاب مدیران خود قرار دهد، نه تنها آسانتر به آزادی دست مییابد، بلکه آزادی خود را نیز پایدارتر حفظ خواهد کرد
چرا انسانهای خوب، گاهی مدیران و رهبران نامناسبی میشوند؟
دموکراسی، پیش از آنکه در نهادها شکل بگیرد، در شخصیت انسانهایی متولد میشود که یاد گرفتهاند قدرت را با فروتنی، گفتوگو و مسئولیتپذیری همراه کنند.
به همین دلیل، آینده ایران بیش از آنکه به تعداد رهبران وابسته باشد، به کیفیت رهبری وابسته است. جامعهای که شایستگی، خودآگاهی، مدارا و اخلاق را معیار انتخاب مدیران خود قرار دهد، نه تنها آسانتر به آزادی دست مییابد، بلکه آزادی خود را نیز پایدارتر حفظ خواهد کرد
محمود اشکانیان
بحران ایران، بحران گفتمان است
چرا یادگیری فرهنگ گفتوگو، مهمترین پیششرط گذار به دموکراسی است؟
اگر ایران فردا قرار است کشوری آزاد، مردمسالار و متکثر باشد، باید از امروز فرهنگ آن را بسازیم. بزرگترین سرمایه اپوزیسیون، نه تعداد احزاب و رسانهها، بلکه توانایی گفتوگو، همکاری و اعتمادسازی میان انسانهایی است که با وجود اختلاف نظر، هدفی مشترک دارند: آزادی ایران.
گذار به دموکراسی، پیش از آنکه یک پروژه سیاسی باشد، یک پروژه فرهنگی است؛ و نقطه آغاز این پروژه، یادگیری گفتوگو، احترام متقابل و پذیرش این
چرا یادگیری فرهنگ گفتوگو، مهمترین پیششرط گذار به دموکراسی است؟
اگر ایران فردا قرار است کشوری آزاد، مردمسالار و متکثر باشد، باید از امروز فرهنگ آن را بسازیم. بزرگترین سرمایه اپوزیسیون، نه تعداد احزاب و رسانهها، بلکه توانایی گفتوگو، همکاری و اعتمادسازی میان انسانهایی است که با وجود اختلاف نظر، هدفی مشترک دارند: آزادی ایران.
گذار به دموکراسی، پیش از آنکه یک پروژه سیاسی باشد، یک پروژه فرهنگی است؛ و نقطه آغاز این پروژه، یادگیری گفتوگو، احترام متقابل و پذیرش این
فرامرز حیدریان
انسان، موجودی است که بیش از آنکه در حقیقت، سکونت داشته باشد، در عادتهای آبا و اجدادی سکونت دارد. آنچه که او حقیقت مینامد، در بسیاری از وضعیّتها، چیزی جز انباشتِ اعتقاداتی نیست که گذر زمان، جامه بداهت بر تن آنها پوشانده است.
در این برنماه به موضوع مهم مناطق قومی و سیاست سرکوب نظام ایران در این مناطق
آناهیتا دیپیر
آیا «اپوزیسیون» و «براندازی» دو نام برای یک واقعیتاند، یا دو مفهوم متفاوت با دو راهبرد سیاسی متمایز؟
این مقاله، در پاسخ به یادداشتی انتقادی، از یک جدال واژگانی فراتر میرود و به پرسشی بنیادین در علوم سیاسی میپردازد که آیا تعریف رایج و چتریِ «اپوزیسیون» هنوز میتواند واقعیت سیاسی جمهوری اسلامی را توضیح دهد؟
آیا همه مخالفان جمهوری اسلامی را میتوان «اپوزیسیون» نامید؟ این مقاله، با نگاهی متفاوت و مستدل، از دل تجربههای میدانی و نظری، به یکی از مهمترین پرسشهای سیاست ایران امروز پاسخ میدهد.
این مقاله، در پاسخ به یادداشتی انتقادی، از یک جدال واژگانی فراتر میرود و به پرسشی بنیادین در علوم سیاسی میپردازد که آیا تعریف رایج و چتریِ «اپوزیسیون» هنوز میتواند واقعیت سیاسی جمهوری اسلامی را توضیح دهد؟
آیا همه مخالفان جمهوری اسلامی را میتوان «اپوزیسیون» نامید؟ این مقاله، با نگاهی متفاوت و مستدل، از دل تجربههای میدانی و نظری، به یکی از مهمترین پرسشهای سیاست ایران امروز پاسخ میدهد.
محمد زمانی
تنگه هرمز تنها یک گذرگاه دریایی نیست؛ بلکه یکی از مهمترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان است که معادلات امنیتی، اقتصادی و سیاسی خاورمیانه و نظام بینالملل را تحت تأثیر قرار میدهد. این آبراه باریک که بخش بزرگی از صادرات انرژی جهان از آن عبور میکند، به یکی از حساسترین نقاط رقابت میان قدرتهای بزرگ تبدیل شده است.
هوشنگ اسدی سوادکوهی
در روزنامهنگاری حرفهای، هیچ پرسشی ذاتاً نادرست نیست؛ به شرط آنکه بر پایه اصول حرفهای، با هدف کشف حقیقت و در چارچوب یک رویکرد تحقیقی مطرح شود.
حنیف حیدرنژاد
همین چند روز پیش بود که ترامپ از احتمال حملههای سخت و سنگین به جمهوری اسلامی خبر داد. خبرگزاریها نیز از امکان یک حمله گسترده و شدید سخن گفتند. نقلوانتقالات نظامی و هشدارهای وزارت خارجه آمریکا به شهروندانش در خاورمیانه نیز این احتمال را تقویت میکرد.
یوسف جاویدان
یکی از علل مهم جنگ کنونی آمریکا با جمهوری اسلامی به دکترین نوین امنیتی ایالات متحده ارتباط دارد. این دکترین در سند «راهبرد امنیت ملی آمریکا ۲۰۲۵» در دسامبر گذشته انتشار یافت و بحثهای گستردهای در اندیشکدههای آمریکا برانگیخت. ¹
پرزیدنت ترامپ در همان دور اول از خط مشی کلی غالب بر سیاست خارجی آمریکا در چند دههی اخیر دوری کرد و در دور دوم خط مشی دفاعی و امنیتی جدیدی را ارائه داد که با دکترین حاکم بر سیاست خارجی آمریکا در دهههای گذشته تفاوتهای اساسی دارد.
پرزیدنت ترامپ در همان دور اول از خط مشی کلی غالب بر سیاست خارجی آمریکا در چند دههی اخیر دوری کرد و در دور دوم خط مشی دفاعی و امنیتی جدیدی را ارائه داد که با دکترین حاکم بر سیاست خارجی آمریکا در دهههای گذشته تفاوتهای اساسی دارد.
تقی روزبه
در مبارزه علیه جنگ در میدانی به مقیاس جهانی و در سطوح گوناگون، طبیعی است که در داخل ایران و در میدان خودی ترکیب خلاقی از وظیفه عمده مبارزه با سیاستهای جنگ طلبانه رژیم و نیز سرکوبهارآن از یکسو (وظیفه میدانی و نظری کنشگرن) و نیز مقابله و افشاء هرگونه سیاستهای جنگ طلبانه قدرتهای متجاوز کارسازخواهد بود و این از طریق شکل دادن به یک جنبش-جبهه یا جبهه جنبشی علیه جنگ میگذرد
محمد زمانی
تاریخ معاصر ایران سرشار از رویدادهایی است که نشان میدهد تصمیمهای سیاسی و اقتصادی چگونه میتوانند مسیر یک ملت را برای دههها تغییر دهند. یکی از مهمترین این رویدادها، قرارداد رویتر در دوران ناصرالدینشاه قاجار است؛ قراردادی که بسیاری از پژوهشگران آن را نمادی از واگذاری گسترده امتیازهای اقتصادی به یک سرمایهگذار خارجی میدانند. در مقابل، چند دهه بعد، ساخت راهآهن سراسری ایران در دوران رضاشاه پهلوی به عنوان یکی از بزرگترین پروژههای ملی و زیربنایی کشور شناخته شد؛ پروژهای که نقش مهمی داشت.
ابوالفضل محققی
جوانان ایرانی با دست خالی به میدان میآیند چرا که زندگیشان از هر طرف که می روند با بن بستی برخورد می کند که محصول جمهوری اسلامیست . جریان های سیاسی نیز عمدتا گرفتار در خودند وهیچ چیز جدیدی که با طبع نسل جوان باشد ارائه نمی کنند . نمی توانند هم بکنند !چرا که درگیر منازعاتی هستند که باب طبع همنسلان خود وخوراک آنهاست .
بهرام فرخی
سقوط رژیم اسلامی، در شکل و ساختار کنونی، بیش از آنکه پرسشی درباره "اصل تغییر" باشد، به مسئلهای درباره زمان، چگونگی و هزینه این تغییر تبدیل شده است.
احمد مداح
امروز نهم مرداد است، در چنین روزی روشنفکران دوران مشروطیت شاهد محاکمه علنی شیخ فضل الله نوری بودند که علاوه بر همه اقداماتش از جمله دریافت پول از امیر بهادر جنگ و سازماندهی اوباش مشروعه خواه، براساس فتوائی که صادر کرد محمد علی شاه جهانگیر خان صور اسرافیل، ملک المتکلمین و چند نفر از مشروطه خواهان را اعدام کرد و مجلس شورای اسلامی توسط لیاخوف روسی به توپ بسته شد.
فرامرز حیدریان
ایران، پیش از آنکه یک مفهوم سیاسی باشد، یک تجربه تاریخی و فرهنگی است. تجربهای که در طول قرنها با زبان، ادبیّات، هنر، اندیشه و خاطره جمعی ساخته شده است. ایران نمیتواند و نباید در انحصار هیچ مذهب، ایدئولوژی، حزب، قوم یا قرائت خاصّی قرار گیرد. ه
محسن کردی
من این مصاحبه را دیدم. در اینجا به نوع نگاه مفسر ایرانی به شخصیت های سیاسی بطور عموم و شاهزاده بطور خصوص می پردازم و توصیه میکنم روی تفسیرهای مان نگاه بهتری داشته باشیم.
محمد زمانی
مدتهاست این واژه، «دموکراسی»، ذهن مرا به خود مشغول کرده است؛ آنقدر که گاهی احساس میکنم خودش هم خسته شده و آمده است تا با ما گفتوگو کند.
شبی در خواب، دموکراسی را دیدم. به او گفتم:
«اول خودت را معرفی کن؛ از کجا آمدهای و از من چه میخواهی؟ من سالهاست درباره آزادی، حقوق بشر، سکولاریسم، تمامیت ارضی و مسائل سیاسی سخن میگویم. مقاله مینویسم، مصاحبه میکنم و مردم هم از ما انتظار دارند.»
شبی در خواب، دموکراسی را دیدم. به او گفتم:
«اول خودت را معرفی کن؛ از کجا آمدهای و از من چه میخواهی؟ من سالهاست درباره آزادی، حقوق بشر، سکولاریسم، تمامیت ارضی و مسائل سیاسی سخن میگویم. مقاله مینویسم، مصاحبه میکنم و مردم هم از ما انتظار دارند.»
کیانوش توکلی
کیانوش توکلی در این سخنرانی به یکی از مهمترین چالشهای امروز فضای سیاسی ایران میپردازد: گسترش قطببندی، هم در داخل کشور و هم در میان نیروهای مخالف جمهوری اسلامی.
او تأکید میکند که گفتوگو الزاماً به معنای اتحاد یا چشمپوشی از اختلافهای سیاسی نیست؛ بلکه راهی برای کاهش سوءتفاهمها، شناخت بهتر دیدگاههای مختلف و جلوگیری از تعمیق شکافهاست. از نگاه او، بازنگری در برخی شعارها و شیوههای برخورد، همراه با گفتوگو با جریانهای گوناگون، میتواند به کاهش تنشها و تقویت فضای سیاسی کمک کند.
او تأکید میکند که گفتوگو الزاماً به معنای اتحاد یا چشمپوشی از اختلافهای سیاسی نیست؛ بلکه راهی برای کاهش سوءتفاهمها، شناخت بهتر دیدگاههای مختلف و جلوگیری از تعمیق شکافهاست. از نگاه او، بازنگری در برخی شعارها و شیوههای برخورد، همراه با گفتوگو با جریانهای گوناگون، میتواند به کاهش تنشها و تقویت فضای سیاسی کمک کند.
هوشنگ اسدی سوادکوهی
هوشنگ اسدی در این سخنرانی، مسئله همگرایی را تنها به گفتوگو میان جریانهای سیاسی محدود نمیکند؛ بلکه معتقد است این مسیر از یک بازنگری درونی آغاز میشود.
او بر این باور است که اپوزیسیون باید پیش از هر چیز، ظرفیتهای انسانی و تجربیات گسترده موجود در داخل و خارج از کشور را بهتر بشناسد و از آنها بهره بگیرد. از نگاه او، بسیاری از ایرانیان، فارغ از برچسبهای سیاسی، میتوانند در مسیر آینده ایران نقشآفرین باشند.
او بر این باور است که اپوزیسیون باید پیش از هر چیز، ظرفیتهای انسانی و تجربیات گسترده موجود در داخل و خارج از کشور را بهتر بشناسد و از آنها بهره بگیرد. از نگاه او، بسیاری از ایرانیان، فارغ از برچسبهای سیاسی، میتوانند در مسیر آینده ایران نقشآفرین باشند.
یکی از مهمترین پرسشهای امروز اپوزیسیون ایران این است که آیا همه جریانهای مخالف جمهوری اسلامی میتوانند در یک ساختار مشترک کنار هم قرار بگیرند، یا چنین همکاریها نیازمند حداقلهایی از توافق سیاسی و فکری است؟
محسن کردی
بازهم حقایقی که آدم کفری میشود از این همه «هالودگی»! عه! یک کلمه اختراع کردم همین الان به ذهنم رسید با هالو یک کلمه تعریف بسازم: هالودگی.. آدم ها دچار هالودگی میشوند. یعنی عمق فاجعه را جدی نمیگیرند و میگویند که انشالله گربه است.
یاشار استهبان نژاد
سالهاست که مخالفان جمهوری اسلامی از شوراها، ائتلافها، منشورها و ساختارهای مختلف سخن میگویند. اکنون نیز از «ستاد بحران» صحبت میشود. اما پیش از هر چیز، باید به یک پرسش اساسی پاسخ داد:
محمد زمانی
اجرای احکام اعدام در پرونده اعتراضات اصفهان، بار دیگر موضوع استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای ایجاد هراس در جامعه را در کانون توجه افکار عمومی قرار داده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، ابوالفضل سپاهی، امیرحسین صفری، عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی از جمله افرادی هستند که نام آنها در ارتباط با اجرای احکام اعدام در این پرونده مطرح شده است. این اعدامها با واکنش گسترده فعالان حقوق بشری و نیروهای سیاسی مخالف جمهوری اسلامی روبهرو شده است.
تقی روزبه
اکنون بیش از هر زمانی مخالفت با جنگ و وجودجنبشی نیرومند علیه آن ودفاع آتش بس فوری و بیقیدوشرط و پایدار و گفتگو باهدف برقراری صلحی عادلانه برای رفع این خطر چه برای مردم ایران و چه منطقه و جهان وتحمیل آن به رژیم ایران و دولت آمریکا بیش از هرزمانی صرورت دارد. در همین رابطه تشکیل یک جنبش-جبهه، یا جبهه جنبشی و متکی بر عاملیت مردم ایران علیه جنگ و سیاستهای جنگی از هردو سوی جنگ، علاوه بر منطقه و جهان بویژه در خودایران نیز اهمیت دارد و وظیفه مقدم کنشگران وفعالان مدافع صدای سوم راتشکیل میدهد
یوسف جاویدان
دولت اسلامی حاکم بر ایران تاکنون جز خرابی، رنج، فقر، سرکوب و ناامنی برای مردم ایران به ارمغان نیاورده است. ایدئولوژی اسلامگرایی که از اندیشههای متفکرانی چون سید قطب و سایر اسلامگرایان بر آمده جهان را به دو گسترهی متقابل دارالاسلام و دارالحرب بخش میکند — و این دومی بخشهایی از جهان را در بر میگیرد که هنوز تحت سیطرهی امت اسلامی در نیامدهاند. در چنین نگاهی، گسترش حکومت دینی نه صرفاً یک گزینهی سیاسی، بلکه رسالتی ایدئولوژیک است که هیچ بهایی برای پیشبرد آن سنگین نیست و نسلهای بیشمار را میتوان به راحتی
عبدالرضا اژدری
این قسمت، رفتار خودویرانگر یک نظام سیاسی را از دیدگاه روانکاوی بررسی میکنیم؛ نظامی که بهجای پذیرش واقعیت و اصلاح خود، به انکار، کنترل، سرکوب و دشمنسازی پناه میبرد. این ساختار، استقلال جامعه را تهدیدی علیه اقتدار خود میبیند و حتی حاضر است م
ابوالفضل محققی
اپوزیسیونی است نادر که مشابهه آنرا کمتر می توان دید . مخالفانی هستند که نعل به نعل تمام اخلاق وخصوصیات جامعه ایران را با خود حمل می کند البته نه نسل حوان ایران بلکه لایه های عمدتا سنتی و متوسط جامعه که هنوز از قید تفکر دهه های گذشته خود خلاص نشده اند
محمد زمانی
تحولات بی سابقه ایران در ساعت صفر !
جمهوری اسلامی؛ سقوطی که نخست در ذهن جامعه رخ داد،
امروز روز همگرایی ملی برای به خاک سپردن جمهوری اسلامی است !
جمهوری اسلامی؛ سقوطی که نخست در ذهن جامعه رخ داد،
امروز روز همگرایی ملی برای به خاک سپردن جمهوری اسلامی است !