شنبه 23 اسفند 1404 - Saturday, 14 March 2026
● زنان
آناهیتا دیپیر
روز جهانی زن تنها یک مناسبت تقویمی نیست.
برای زنان ایران، این روز یادآور دو قرن تلاش برای آزادی و حضور در جامعه است.
از زنان دربار قاجار تا نسل امروز، مسیر طولانیای طی شده است؛ مسیری پر از مبارزه، آگاهی و امید.
به مناسبت روز جهانی زن، آناهیتا دیپیر مجموعهای از مقالات درباره «تاریخچه جنبش زنان ایران» را آغاز میکند.
این مقاله نخستین گام در روایتی تاریخی است از مبارزهای که هنوز ادامه دارد.
برای زنان ایران، این روز یادآور دو قرن تلاش برای آزادی و حضور در جامعه است.
از زنان دربار قاجار تا نسل امروز، مسیر طولانیای طی شده است؛ مسیری پر از مبارزه، آگاهی و امید.
به مناسبت روز جهانی زن، آناهیتا دیپیر مجموعهای از مقالات درباره «تاریخچه جنبش زنان ایران» را آغاز میکند.
این مقاله نخستین گام در روایتی تاریخی است از مبارزهای که هنوز ادامه دارد.
آناهیتا دیپیر
در روایت خانم یادگاری، مفهوم «جنبش زنان» با مفاهیم امید، درمان، رشد و خلاقیت پیوند میخورد. او با اشاره به ضرورت ایجاد «کمپین نجات» یا «کمپین حق زندگی» بر این باور است که اساسیترین مطالبهٔ زنان امروز، بازگرداندن «حق طبیعی زیستن» و «کرامت انسانی» است. این تأکید، جهت گیری فرهنگی و اخلاقی ویژهای به گفتوگو میدهد که آنرا از سطح اعتراض سیاسی فراتر میبرد و در چارچوبی انسان گرایانه و آموزشی جای میدهد.
احمد مداح
هفدهم دیماه روز بازشدن قفل درِ کهنه اما فولادین قفسِ مردسالاری برهمه زنان ایران مبارک باد!
نه بکار بردن زور توسط امیر کبیر برای ابله کوبی ایرانیان را که ملایان حرام اعلام کرده بودند ناروا میدانم و نه فشار بلدیه رضاشاهی را برای جلو گیری ادار و قضای حاجت در جویهای آب تهران که به آب انبارهاختم می شد! ونه حجاب اجباری را!
نه بکار بردن زور توسط امیر کبیر برای ابله کوبی ایرانیان را که ملایان حرام اعلام کرده بودند ناروا میدانم و نه فشار بلدیه رضاشاهی را برای جلو گیری ادار و قضای حاجت در جویهای آب تهران که به آب انبارهاختم می شد! ونه حجاب اجباری را!
ابوالفضل محققی
یک باره دروبین تلفن را بطرف خیابان می چرخاند !"چه می بینی ؟ خیابان مملو از جمعیت است برخی به سرعت وبرخی آهسته ومردد در حرکت هستند . نگاه کن !آیا یک چهره بشاش در میانشان می بینی ؟این فلان فلان شده ها جهاد اکبرشان که خمینی می گفت همین جهاد برعلیه شادی مردم، ویران کردن به ذلت کشیدن این کشورو پاشیدن خاکستر غم ،اندوه ،ماتم وعزا بر سر این ملت بود وبس ."
گفتگوی روز
جنبش زنان از کجا آغاز میشود؟ از خیابان از اعتراض؟ یا از تجربههای خاموش و روزمرهای که سالها نادیده گرفته شدهاند؟
در گفتوگو با شیرین یادگاری، به جای صدور حکم یا ارائهٔ نظریه، تلاش کردم به نقطهای بازگردیم که اغلب فراموش میشود: زندگی واقعی زنان. روایت یادگاری از کودکی، انقلاب، تبعیض و مهاجرت، بستری میسازد برای فهم نگاه او به جنبش زنان؛ نگاهی که میان امید و خشم، آگاهی و مسئولیت شکل گرفته
اگر میخواهیم معنای جنبش زنان را بفهمیم، شاید باید از همین جا شروع کنیم: شنیدن تجربهها، پیش از تحلیلها
در گفتوگو با شیرین یادگاری، به جای صدور حکم یا ارائهٔ نظریه، تلاش کردم به نقطهای بازگردیم که اغلب فراموش میشود: زندگی واقعی زنان. روایت یادگاری از کودکی، انقلاب، تبعیض و مهاجرت، بستری میسازد برای فهم نگاه او به جنبش زنان؛ نگاهی که میان امید و خشم، آگاهی و مسئولیت شکل گرفته
اگر میخواهیم معنای جنبش زنان را بفهمیم، شاید باید از همین جا شروع کنیم: شنیدن تجربهها، پیش از تحلیلها
ابوالفضل محققی
هرگز تاریخ ایران چنین حمایت وسیع مردمی وجهانی را بیاد نمی آورد. جنبشی که ترانه ساخته شده توسط هنرمندی جوان برای خواسته هایشان! بیکی از تاثیر گذار ترین ترانه های جهان بدل گردیده.ده ها هنرمند سرشناس جهان تکرارش کردند. میلیون ها جوان در سرتا سرگیتی با آن هم نواگشتد .ترانه ای که اکنون بسرود انقلابی یک جنبش بدل گردیده است.
گلناز غبرایی
اول از همه بايد بگويم كه هميشه ترانه عليدوستي را بسيار دوست داشته و دارم. از من ترانه پانزده سال دارم تا چهارشنبه سوري ، شهر زيبا و برادران ليلا. به نظرم مردم به سينما علاقه دارند و نياز به ديدن فيلم و سريال خوب هميشه وجود داشته. توجه و علاقه ي مردم هم از همين نياز واقعي نشأت مي گيره. همين حالا هم مي بينيم كه مردم در سطح وسيع سريال و فيلم هاي خوب ايراني را اگر باشد،مي بينند و در موردش حرف مي زنند
ملاله یوسفزی، جوانترین برنده جایزه صلح نوبل، با محکومکردن بازداشت مجدد نرگس محمدی، خواستار آزادی فوری او شد.
او شامگاه سهشنبه ۲۵ آذر در شبکه ایکس نوشت: «نرگس محمدی جسارت آن را دارد که خواستار آزادی زنان ایرانی شود و به همین دلیل بار دیگر توسط مقامهای ایران بازداشت شده است. من با او اعلام همبستگی میکنم و خواستار آزادی فوریاش هستم.»
نرگس محمدی خود برنده جایزه صلح نوبل است؛ زنی که جرمش ایستادگی مدنی، دفاع از کرامت انسانی و مطالبه حقوق زنان است. بازداشت دوباره او، نه اجرای قانون، که انتقام سی
او شامگاه سهشنبه ۲۵ آذر در شبکه ایکس نوشت: «نرگس محمدی جسارت آن را دارد که خواستار آزادی زنان ایرانی شود و به همین دلیل بار دیگر توسط مقامهای ایران بازداشت شده است. من با او اعلام همبستگی میکنم و خواستار آزادی فوریاش هستم.»
نرگس محمدی خود برنده جایزه صلح نوبل است؛ زنی که جرمش ایستادگی مدنی، دفاع از کرامت انسانی و مطالبه حقوق زنان است. بازداشت دوباره او، نه اجرای قانون، که انتقام سی
تداوم بازداشت و پروندهسازی علیه سپیده قلیان پس از مراسم یادبود جاویدنام خسرو علیکردی
مهدی قلیان، برادر سپیده قلیان، از تداوم بازداشت و پروندهسازی علیه این فعال مدنی خبر داد. به گفته او، چهار روز پس از بازداشت سپیده قلیان در جریان مراسم یادبود جاویدنام خسرو علیکردی در مشهد، برای او قرار بازداشت با اتهامهای «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» صادر شده است.
مهدی قلیان، برادر سپیده قلیان، از تداوم بازداشت و پروندهسازی علیه این فعال مدنی خبر داد. به گفته او، چهار روز پس از بازداشت سپیده قلیان در جریان مراسم یادبود جاویدنام خسرو علیکردی در مشهد، برای او قرار بازداشت با اتهامهای «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» صادر شده است.
شهلا عبقری
در آستانه روز جهانی حقوق بشر (ده دسامبر )هستیم و این روز را گرامی میداریم زیرا در این روز یکی از مهمترین اسناد سازمان ملل در سال ۱۹۴۸ متولد شد. این سند تأکید بر این حقیقت دارد که همهٔ انسانها با حقوق، کرامت و ارزش برابر به دنیا میآیند.
در این روز در سراسر جهان تلاش میشود که گفتگو دربارهٔ کرامت انسانی، برابری، آزادی، عدالت و صلح تقویت شده و توجه جهانی به مسائلی مانند تبعیض، نابرابری، خشونت جنسیتی، شکنجه، فقر و محدودیت آزادیها جلب شود.
در این روز در سراسر جهان تلاش میشود که گفتگو دربارهٔ کرامت انسانی، برابری، آزادی، عدالت و صلح تقویت شده و توجه جهانی به مسائلی مانند تبعیض، نابرابری، خشونت جنسیتی، شکنجه، فقر و محدودیت آزادیها جلب شود.
گفتگوی روز
این پادکست نگاهی انتقادی به تاریخ حقوق زنان در ایران دارد: از نقش جریانهای سیاسی و «روشنفکران» در عقبنشینی اسفند ۵۷ تا تحلیل جنبش زنان، روشنفکری، فمینیسم و فمینیسم اسلامی. برنامه نشان میدهد که حضور زنان همیشه به معنای رهایی نیست و دفاع از حقوق زنان تنها با آگاهی، استقلال و نقد ساختارهای مردسالار ممکن میشود.
ناهید حسینی
حال پرسش این است: در برابر زنکشی چه باید کرد؟ به نظر میرسد که دیگر برگزاری جلسه، انتشار بیانیه یا دادن شعار، بهتنهایی کافی نیست، و انتقاد به قانون اسلامی هم در حال حاضر فایده ندارد چون ساختار دیگر قابل اصلاح نیست. من سه راهکار اساسی را برای شرایط امروز پیشنهاد میکنم:
این بیانیه، مانیفست شبکه وایز به قلم هما عارف است. ما آن را با صدای چند زن روایت کردیم اما پژواکش صدای میلیونها زن ایرانی است.
صدایی برای آزادی، برابری و زندگی.
صدایی که هرگز خاموش نخواهد شد.
صدایی برای آزادی، برابری و زندگی.
صدایی که هرگز خاموش نخواهد شد.
نبرد زنان با مدافعان حجاب اجباری که صاحب تریبونهای حکومتی و قدرتاند از یک سو و نیروهای امنیتی در خیابانها، کافهها و اماکن عمومی از سوی دیگر، از موی سر به اعضای بدن رسیده و مردان جمهوری اسلامی مدتی است به آنچه «نافنمایی» زنان میخوانند، حمله میکنند.
گفتگوی روز
این پادکست روایتی تازه است از تاریخ جنبش زنان ایران. از خطاهای سال ۵۷ و اطاعت بیچونوچرای برخی روشنفکران از خمینی، تا نیم قرن ستم و محدودیت بر زنان. در این برنامه از مفهوم حقوق گفتیم، از وبر، دورکیم و مارکس، و از مبارزات زنانی که برای حق رأی، آزادی، امنیت و برابری جنگیدند.
پادکست حقوق زنان چیست؟ تلاشی است برای بازخوانی گذشته و روشنکردن راه آینده!
پادکست حقوق زنان چیست؟ تلاشی است برای بازخوانی گذشته و روشنکردن راه آینده!
ناهید حسینی
در سرپل ذهاب معلم بودم. در میان شاگردانم، دختری بود به نام گلناز؛ شانزدهساله، با چشمانی نافذ، درسخوان و مودب.
ناهید حسینی
گزارشهایی از طرحی پنهانی در مجلس شورای اسلامی منتشر شده است که بر اساس آن، مردان خارجی، عمدتاً از میان شیعیان عراق و افغانستان، میتوانند از طریق «صیغه» با زنان ایرانی، تابعیت ایران را به دست آورند.
ابوالفضل محققی
شما بگوئید؟ این "زن" یا این زنانی که نامشان نشسته بر پیشانی شعار "زن،زندگی ، آزادی " از کجا آمده اند ؟
در اغلب ویدیوهایی که از تهران، بهخصوص محلههای شمال شهر منتشر میشود، زنان و دختران جوان و نوجوانان حجاب ندارند. چهره شهر بهگونهای است که برای ایرانیان دور از وطن مانده، عجیب مینماید. روی دیگر قضیه اما، تصاویر تاییدنشدهای است که کاربران در شبکههای اجتماعی از حضور دوباره گشت ارشاد منتشر کردهاند. روایتهایی توسط کاربران منتشر میشود که نشان از برخوردها با زنانیکه تن به حجاب اجباری نمیدهند، دارد؛ دستکم در دو استان خراسان رضوی و اصفهان. خبرنامه «امیرکبیر» نیز تصاویری از پیامک حجاب دانشگاه
محمدرضا باهنر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ایران، گفته است که به حجاب اجباری اعتقادی ندارد و قانون حجاب اجباری هم دیگر در ایران لازمالاجرا نیست.
گفتگوی روز
تاریخ جنبش زنان ایران آمیخته با فراز و فرودهایی است که همواره در معرض روایتهای متناقض و تحریفهای ایدئولوژیک قرار داشته است. برخی مخالفان و حتی شماری از روشنفکران، نقش زنان در دورهی پهلوی را تحقیر کرده و دستاوردهای آنان را «تحمیلی» دانستهاند. با این حال، اسناد تاریخی نشان میدهد که بسیاری از حقوق زنان در ایران، حاصل خواست و مبارزات زنان پیشرو و فعال بوده است. رضا شاه و محمدرضا شاه تنها در مسیر قانونیسازی و حمایت از این خواستهای بهحق زنان روشنفکر عمل کردند.
متن پیش رو خلاصهای از دیدهها و شنیدههای خبرنگاران انصاف نیوز از وضعیت حجاب زنان شهر تهران سه سال پس از اعتراضات «زن زندگی آزادی» و مرگ مهسا امینی است. در این گزارش نمود سبک زندگی گروهی از ایرانیها در فضای عمومی نیز بررسی مختصری شده است
سخنرانی فهیمه ایلغمی، ، در کنفرانس استقلال پایدار زنان ( برلین)
سپیده خاکسار :نگاهی به تاریخ مبارزات زنان در عرصه موسيقي( کنفرانس وایز برلین )
دکتر گلین شیرزاد؛ در باره پیامد های روانی جنگ ۱۲ روزه /در کنفرانس استقلال پایدار زنان ( برلین)
ناصر اعتمادی
ترلان، آموزگار بازنشستۀ رقص، قهرمان اصلی داستان است: زنی نسبتاً مُسن که گمان میکند دوران پیری را در آرامش خواهد گذراند. اما هنگامی که او شاهد قتل دختری جوان به دست شوهرش - یکی از مقامات بلندپایۀ جمهوری اسلامی - میشود، سرنوشتش دگرگون میگردد. پلیس حاضر به تحقیق درباره قتل نیست و به همین خاطر ترلان خود به تنهایی به جستجوی حقیقت برمیخیزد و در این مسیر گام به گام به سوی سقوط و ویرانی کشانده میشود.
شعله پاکروان
اگر پوست درخت زخمی شود، با گذر زمان لایهای تازه میسازد؛ زن هم در برابر دردها و سختیها توان بازسازی و برخاستن دوباره دارد. فاطمه سپهری را ببینید: با وجود ناتوانی ناشی از بیماری و جراحیهای سنگین، حتی از پشت میلهها همچون شیر میرزمد.
رضوان مقدم
بازگشت یا عبور؟ تأملی انتقادی بر بیانیهی میرحسین موسوی
بیانیه تازهی میرحسین موسوی، نخستوزیر دوران جنگ، پس از رخدادهای خونبارجنگ دوازده روزه، بار دیگر اورا به صحنه عمومی بازگرداند و همزمان باعث بروز پرسشهایی اساسی شد: او اکنون دقیقاً در کجا ایستاده است؟
بیانیه تازهی میرحسین موسوی، نخستوزیر دوران جنگ، پس از رخدادهای خونبارجنگ دوازده روزه، بار دیگر اورا به صحنه عمومی بازگرداند و همزمان باعث بروز پرسشهایی اساسی شد: او اکنون دقیقاً در کجا ایستاده است؟
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، در پیامی ویدئویی نسبت به تشدید سرکوب در ایران پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل هشدار داد و گفت حکومت ایران در حال بهرهبرداری از فضای پس از درگیری برای افزایش فشار بر فعالان مدنی، مخالفان و زندانیان سیاسی است.
در میانهی قیام ژیناست؛ ساعت خاموشی ظهر فرا رسیده. زندانبانها ما را به داخل اتاقها میفرستند، در را قفل میکنند؛ سکوت به اتاقها حاکم میشود و من میپرم بالای تختم که تخت طبقهی سوم در اتاق جرائم مواد مخدر است
کیمی اباذری
سرا آغازاین خشونت نە از ژینا و دیگر خواهران قربانی شدە ام در جنبش زن زندگی آزادی، بلکە از همان روز آفرینش جهان بە دست خدای مرد چهرە و مرد سالار بودە است.
رضا بی شتاب
بازآرزو را کُشته وُ کِتمان کنید
آن دشنۀ خونینِ خود پنهان کنید
در ازدحام وُ سنگسارِ عاشقان
در مَسلخِ خون زندگی قربان کنید
آن دشنۀ خونینِ خود پنهان کنید
در ازدحام وُ سنگسارِ عاشقان
در مَسلخِ خون زندگی قربان کنید